विवेचन सारांश

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତର ଲକ୍ଷଣ

ଆମ୍ଭେ ଉଭୟ ଶ୍ଲୋକକୁ ଏକତ୍ର ଭାବରେ କହିଛୁ କାରଣ କ’ଣ ଅଛି ଏବଂ କ’ଣ ନାହିଁ ଏହା ଜାଣିବା ଜରୁରୀ। ଆମର ପରମ୍ପରାରେ ଦର୍ଶନଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଏହା ସେଠାରେ ନାହିଁ ଏବଂ ପୁନଶ୍ଚ ସେଠାରେ ଅଛି କହି ସବୁକୁ ଆଗକୁ ନେବାକୁ ସବୁଆଡେ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଉଛି ।

ଏହି ଦୁଇଟି ଶ୍ଲୋକ ମାଧ୍ୟମରେ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ କୁହନ୍ତି - ମୋହମାୟା ଯୋଗୁଁ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ସୀମିତ, ଯେଉଁମାନେ ଆସୁରୀ ଭାବର ଆଶ୍ରୟ ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଘୃଣ୍ୟ ଏବଂ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମୂର୍ଖମାନେ ମୋ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ ।

ତେବେ ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣ କିଏ ନିଅନ୍ତି ? ଏହା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି-

ହେ ଭରତବଂଶୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ! ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ ଆର୍ତ୍ତ, ଜିଜ୍ଞାସୁ ଅର୍ଥାତ୍ କୌତୁହଳୀ, ଅର୍ଥାର୍ଥୀ, ଜ୍ଞାନୀ ବା ପ୍ରେମୀ - ଏହି ଚାରି ପ୍ରକାରର ଲୋକ ମୋତେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନେ ମୋ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି । ଈଶ୍ୱର କହିଛନ୍ତି କିଏ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ କିଏ ଶରଣ ନିଅନ୍ତି - ଏ ଦୁଇପ୍ରକାର ଭଗବାନ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ଭଗବାନ ଚମତ୍କାର ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ କରିଛନ୍ତି -

ମୂଢ ଶବ୍ଦକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଜରୁରୀ ଅଟେ | ଏଠାରେ ମୂଢ ବା ମୂର୍ଖ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅଜ୍ଞାନୀ। ବାସ୍ତବରେ ମୂର୍ଖ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହିଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି - ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି - ଗୋଟିଏ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ଅଜ୍ଞାନୀ।

ପ୍ରଥମେ ଭଗବାନ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତିର ପରିଚୟ ଦେଇ କହୁଛନ୍ତି -

ଯାହାଙ୍କ ଉପରେ ଏପରି ମାୟାଭ୍ରମର ପରଦା ଟାଣି ହୋଇଛି ଯେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସେ ଆଉ କିଛି ଦେଖି ପାରିବେ ନାହିଁ, ଯେପରି କେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଆଖିରେ ପଟି ବାନ୍ଧି କୁହନ୍ତି ଯେ ମୋତେ କିଛି ଦେଖା ଯାଉନାହିଁ। ସେ କିଛି ଦେଖିବାକୁ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି, ସେ ନିଜେ ଏଥିପାଇଁ ଦୋଷୀ, ଯଦି ଆଖିରୁ ପଟି ଅପସାରିତ ହୁଏ ତେବେ ସେ ଦେଖି ପାରିବେ। ଜଣେ ଓଢଣା ପିନ୍ଧିଥିବା ମହିଳା କୁହନ୍ତି, ମୁଁ କିଛି ଦେଖିପାରୁ ନାହିଁ । ଭଗବାନ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଓଢଣା ହଟାଇଲେ ସିନା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବେ। ସେହିପରି ଏଠାରେ ପରଦା ହେଉଛି - ମାୟା, ମୋହ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ନିଜକୁ ମାୟା ମୋହର ଆବରଣରେ ଆଚ୍ଛାଦନ କରି ରଖିବ, ଭଗବାନ କିପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବେ? ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଶଶି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟରେ ଯେଉଁ ତେଜ ଅଛି, ମୁଁ ସେହି ତେଜ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା।

ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଯିବା ପୂର୍ବରୁ ବାହାରୁଥିବା ଆଲୋକକୁ ପ୍ରଭା କୁହନ୍ତି। ଏହା କୌଣସି ଭେଦଭାବ ନକରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଲୋକ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ କେହି କେହି ତାଙ୍କ କବାଟ ବନ୍ଦ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଆଲୋକ ଦେଖିପାରୁ ନାହାନ୍ତି । ଆଲୋକ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ଅଛି, ଆପଣ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରୁ ନାହାଁନ୍ତି କାରଣ ଆପଣ କବାଟ ବନ୍ଦ କରି ଦେଇଛନ୍ତି । କବାଟ ଖୋଲିଲେ, ଆଲୋକ ଆସିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ। ବର୍ଷା ହେଉଛି କିନ୍ତୁ ଯଦି ହାଣ୍ଡିକୁ ଓଲଟା କରି ରଖାଯାଏ ତେବେ ବର୍ଷା ପାଣି ଏଥିରେ କିପରି ଆସିବ? ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ସେଠାରେ ବର୍ଷା ହେଉନାହିଁ ।

ଭଗବାନ ସବୁଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ସବୁଆଡେ ସର୍ବତ୍ର ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ମାୟା ମୋହ ରୂପୀ ଅଜ୍ଞତାର ପଟି ଆଖିରେ ବାନ୍ଧି ରଖିଛୁ। ଯଦି ତୁମେ ନିଜକୁ ମୋହମାୟାର ଆବରଣରେ ଆଚ୍ଛାଦନ କରିବ, ତେବେ ତୁମେ କିପରି ଜାଣିବ ଯେ ଭଗବାନ ଅଛନ୍ତି ? ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଭଗବାନ କେଉଁଠାରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବେ, ଆଲୋକ କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯିବ? ଆଲୋକର ଅନୁପସ୍ଥିତି ହିଁ ଅନ୍ଧକାର। ଯେତେବେଳେ ଈଶ୍ବର ପ୍ରଦତ୍ତ ଆଲୋକ ମନୁଷ୍ୟର ଜୀବନରୁ ଦୂରେଇ ଯାଏ, ତା’ର ମୂର୍ଖତା, ମୂଢତା ଏବଂ ଅଜ୍ଞତା ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାର ଭିତରକୁ ନେଇଯାଏ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ସେ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଯାଏ, ସେ ଅମଣିଷ ହୋଇଯାଏ। ସମସ୍ତ ପାପକର୍ମ ଅନ୍ଧକାରରେ ହୁଏ। ଅନ୍ଧାରରେ ଚୋରି କାମ ହୁଏ। ସେହି ଆସୁରୀ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଅନ୍ଧକାରରେ ମନକୁ ଆସେ। ଭଗବାନ କୁହନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ମାୟାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଯେଉଁମାନେ ଅଜ୍ଞତାର ଆବରଣରେ ଆବୃତ, ସେମାନେ କିଛି ଦେଖି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଲୋକମାନେ ଆସୁରୀ ପ୍ରକୃତିର ଆଶ୍ରୟ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଖରାପ ଏବଂ ପାପପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ଏହିପରି ପ୍ରକୃତିର ଲୋକମାନେ କିପରି ମୋ ପାଖରେ ଶରଣ ନେଇ ପାରିବେ?

ଭଗବାନ ପୁଣି କୁହନ୍ତି - ଚାରି ପ୍ରକାରର ମନୁଷ୍ୟ ମୋ ଶରଣକୁ ଆସନ୍ତି।

ଏମାନେ ଚାରୋଟି ବର୍ଗର ଭକ୍ତ। ଚାରୋଟି ସ୍ତରର ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଆର୍ତ୍ତ ଅର୍ଥ ପୀଡାର ସହିତ ଯିଏ ମୋତେ ଡାକନ୍ତି । ତୁମ ପିଲାଦିନରେ ତୁମେ ତୁମ ମାତାଙ୍କୁ ବହୁତ ଆନ୍ତରିକତା ସହିତ ଡାକିଥିବ। ଯେତେବେଳେ କଣ୍ଟା ପାଦରେ ବାଜିଥାଏ, ପିଲାଟି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଛଟପଟ ହୋଇ ମାଆକୁ ଡାକିଥାଏ । ସେହିଭଳି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ସହିତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ, ଜଣେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚେ । ସେହି ଅନୁଭବ ସହିତ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଧ୍ରୁବ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଡାକିଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ - ”ହେ! ପ୍ରଭୁ ଦୟାକରି ବର୍ତ୍ତମାନ ହିଁ ତୁମେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସ କାରଣ ଏ ପରୀକ୍ଷା ମୋର ନୁହେଁ, ବରଂ ତୁମର । ମୋ ପିତା ପଚାରୁଛନ୍ତି, ତୁମର ଭଗବାନ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଅଛନ୍ତି କି? ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିର ସହିତ କହିଲି, ହଁ, ଭଗବାନ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଉପସ୍ଥିତ। ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଆପଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଅଛନ୍ତି । ହେ ଈଶ୍ଵର! ସ୍ତମ୍ଭରୁ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତୁ।”

ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ଆଶୀର୍ବାଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଯେ କୌଣସି ମଣିଷ କିମ୍ବା ଅସୁର ତା'ର ହତ୍ୟା କରିପାରିବ ନାହିଁ, ଦିନ କି ରାତିରେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ତା’ର ହତ୍ୟା କରିପାରିବ ନାହିଁ, ତା'ର ମୃତ୍ୟୁ ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ବାହାରେ, ଘର ଭିତରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସେ ମରିପାରିବ ନାହିଁ ।

ଏହିପରି ଭାବରେ ବରଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପ ନିଜେ ସ୍ୱଘୋଷିତ ଈଶ୍ୱର ହେଇଗଲେ। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା ପୁଅକୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତରୁ ଠେଲିଦେଲେ। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଫୁଟୁଥିବା ଏକ ତେଲ କଢାଇ ମଧ୍ୟରେ ରଖିଦେଲେ। ହାତୀର ପାଦ ତଳେ ଦଳି ଦେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। “ଓମ୍ ନମୋଃ ନାରାୟଣ”ର ଜପ ସହ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅନ୍ତର ଦେଇ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଡାକି ଲାଗିଲେ । ତେଣୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ପ୍ରକଟ ହେବାକୁ ପଡିଲା । ଯିଏ ଏପରି ଆନ୍ତରିକତାର ସହିତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଡାକିବ ସେ ତୁରନ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବ।

ଆମେ ଆରତୀ କିପରି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁ ? ଆଜିକାଲି ଆରତୀ ମଧ୍ୟ ଏକ ଶୋ’ରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଆମେ ଦୀପ ଜାଳି ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ଭଗବାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘୂରାଇ ଦେଉ। ପ୍ରକୃତ ପୀଡନ ହୃଦୟରୁ ଆସିଥାଏ, ଠିକ୍‍‍ ଯେପରି ଶିଶୁଟି ତାଙ୍କ ପାଦରେ କଣ୍ଟା ଫୁଟିବା ପରେ ନିଜ ମାଆକୁ ଡାକେ । ମା ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ପଚାରନ୍ତି, “ମୋ ପିଲା ସହିତ ଏ କ’ଣ ହେଲା ?” କାରଣ ଦୁଃଖ ତ ହୃଦୟର ଗଭୀରତାରୁ ଆସିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଆରତୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁ, ଦୀପକୁ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବୁଲାଉ, ସେତେବେଳେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଚେହେରା ଦେଖିବା ପରେ ଆମେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁ ଏବଂ ଖୁସି ହୋଇଥାଉ। ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଜଣେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏପରି ଆତୁର ଭକ୍ତି ଏବଂ ନିର୍ମଳ ହୃଦୟ ଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ହିଁ ଭଗବାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି ।

କିଛି ଲୋକ ଜିଜ୍ଞାସୁ ହୋଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟ ପଛରେ ଥିବା କାରଣ ଅନ୍ୱଷଣରେ ଥାଆନ୍ତି । ନିହିତ କାରଣ ଯଦି ବାହ୍ୟ ଜଗତରୁ ପାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତାହାକୁ ସେମାନେ ଅନ୍ତର୍ମୁଖୀ ହୋଇ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କରି ଦିଅନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ଅନ୍ତଃକରଣରୁ ଶବ୍ଦ ଆସେ - “ମୁଁ କିଏ, ମୁଁ କିଏ, ମୁଁ କିଏ,” ଆଉ ଭିତରୁ ଏହାର ଉତ୍ତର ବି ମିଳେ - “ସୋଃ ଅହଂ,ସୋଃ ଅହଂ,ସୋଃ ଅହଂ” ଏଠାରେ ସୋଃ - ଭଗବାନ ବା ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଏବଂ ଅହଂ- ଜୀବାତ୍ମାକୁ ବୁଝାଯାଉଛି।

ସମସ୍ତ ବେଦମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଣବ, ଆକାଶରେ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।

ଏଠାରେ “କିଏ-ମୁଁ ଏବଂ ମୁଁ-କ’ଣ” କାହାକୁ ବୁଝାଉଛି। କୋଽହଂରୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ “କ” ଏବଂ ସୋଽହଂରୁ “ସ” ବ୍ୟଞ୍ଜନର ଅପସାରଣ କରିବା ପରେ ଯାହା ରହିଯାଏ ତାହା ହେଉଛି ଓମ୍, ଅର୍ଥାତ୍ ଦୀର୍ଘ ଓମ୍‌କାର । ‘କୋଽହଂ’ (ମୁଁ କିଏ) ଏବଂ ‘ସୋଽହଂ’ ହେଉଛି ଆମ ଭିତରର ସ୍ୱର। ସମସ୍ତ ବେଦରେ ପ୍ରଣବ, ସେହି ଓମ୍‌କାର ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ, ଆମର ମୂଳାଧାର ଚକ୍ରରୁ କମ୍ପନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଆମେ ଆମର ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ସହିତ ଉଭୟ କାନକୁ ବନ୍ଦ କରି ଆଙ୍ଗୁଠିର ବାହ୍ୟ ପୃଷ୍ଠରେ ଓଁ ର କମ୍ପନ ଅନୁଭବ କରିପାରିବା। ଓଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଆମ କାନ-ପର୍ଦାରେ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ‘ଓଁ’ ଅକ୍ଷରର କୌଣସି ବିଶେଷ ଅର୍ଥ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାର ଲିଖନ‌ ନିମନ୍ତେ ଆମେ ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ପ୍ରତୀକ ସ୍ୱରୂପ ଲିପି ଲେଖୁ, କିନ୍ତୁ ଆମର ବର୍ଣ୍ଣମାଳାରେ ସେପରି କୌଣସି ପ୍ରତୀକ ମହଜୁଦ୍ ନାହିଁ । ଆମେ ଏହା ବିଷୟରେ ସବିଶେଷ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏବେବି ଚେଷ୍ଟାରତ । ଯେଉଁମାନେ ଜିଜ୍ଞାସୁ ସେମାନେ ଅନ୍ତଃର୍ମନ ଭିତରକୁ ଯାଇ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି ।

ଜଣେ ଯୁବକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଷ୍ଠାବାନ ତପସ୍ୱୀ ଥିଲେ। ତପସ୍ୟା ପରେ ସେ ସିଦ୍ଧତା ହାସଲ କଲେ। ଗୋଟିଏ ଗୋଡରେ ଠିଆ ହୋଇ ସେ ଏକ ଗଛ ତଳେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ। ଜପ ଚାଲିଥିଲା। ସେହି ଗଛରେ ବସିଥିବା ଏକ ପକ୍ଷୀ ତାର ମଳ ତ୍ୟାଗ କଲା ଏବଂ ସେହି ମଳ ତପସ୍ୱୀଙ୍କର କାନ୍ଧରେ ପଡିଗଲା। ତପସ୍ୱୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ପକ୍ଷୀକୁ ଦେଖିଲେ। ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଅହଙ୍କାର ବିକଶିତ ହୁଏ, ଯାହା ପରେ କ୍ରୋଧର ରୂପ ନେଇଥାଏ । ଅସନ୍ତୋଷର ଅହଂକାର ସ୍ୱରୂପ କ୍ରୋଧ ହେତୁ ପକ୍ଷୀଟି ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେହି ତପସ୍ୱୀ ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇଗଲେ, କାରଣ ପକ୍ଷୀକୁ କେବଳ ସେ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ, ପକ୍ଷୀଟି ପାଉଁଶ ହୋଇଗଲା।

ତପସ୍ୱୀ ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା ପାଇଁ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏକ ଘର ସାମ୍ନାରେ “ଭିକ୍ଷାଂ ଦେହି” କହି ଡାକିଲେ କିନ୍ତୁ ଭିତରୁ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆସି ନଥିଲା। ତା’ପରେ ଯୁବ ତପସ୍ୱୀ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ, ତୁରନ୍ତ ଭିତରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଆସିଲା, ମହାରାଜ, କିଛି ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କର। ମୁଁ ଜରୁରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛି । ଅପେକ୍ଷା କର, ଭିକ୍ଷା ବିନା ଯାଅ ନାହିଁ । ତପସ୍ୱୀ ବାହାରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ। ଆଉ କିଛି ସମୟ ଅତିବାହିତ ହେବା ପରେ ତପସ୍ୱୀ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ପାଟି କରି କହିଲେ,”ଭିକ୍ଷାଂ ଦେହି”। ଏହି ସ୍ୱରରେ କ୍ରୋଧଭରା ଥିଲା। ଗୃହିଣୀ ଭିତରୁ ଆସି ତାଙ୍କ ବ୍ୟାଗରେ ଚାଉଳ, ଡାଲି ଏବଂ ମଇଦା ରଖି କହିଲେ, “ମହାରାଜ, ତୁମେ ବିନା କାରଣରେ ରାଗିଗଲ । ମୁଁ କହିଲି ଯେ ମୁଁ ଜରୁରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛି। ମୁଁ ମୋର ଅସହାୟ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲି, ଯିଏ ନିଜେ କାମ ନିଜେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ମୋର ଅସହାୟ ପତି ସେବା ପ୍ରଥମ ଧର୍ମ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ମୁଁ ତାକୁ ଶେଷକରି ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ଆପଣ ବିନା କାରଣରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ଆପଣଙ୍କ ଉପରେ ରାଗିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ଆପଣ କ'ଣ ଭାବୁଛନ୍ତି, ସେହି ପକ୍ଷୀ ଯେପରି ଆପଣଙ୍କର କ୍ରୋଧର ନିଆଁରେ ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ପାଉଁଶ ହୋଇ ଜଳିଯିବି।” ଯୁବକ ତପସ୍ୱୀ ଚିନ୍ତା କଲେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀଟି ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଥିଲା ସେଠାରେ କେହି ନଥିଲେ, ତେବେ ଏହି ମହିଳା କିପରି ଜାଣିଲେ? ତପସ୍ୱୀ ପଚାରିଲେ, “ମା, ମୋତେ କୁହ, ତୁମେ କିପରି ଜାଣିଲ?” “ମୋର ସମୟ ନାହିଁ ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବା କରୁଛି, ଯାହା ମୋର ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। ଯଦି ଆପଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ସାମ୍ନାରେ ସେହି ସଚ୍ଚୋଟ ଦୋକାନୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ସେ ଆପଣଙ୍କୁ କହିବେ”।

ତପସ୍ୱୀ ସେହି ଦୋକାନୀ ପାଖକୁ ଗଲେ। ଦୋକାନରେ ପୂର୍ବରୁ ଜଣେ ଗ୍ରାହକ ଛିଡା ହୋଇଥିଲେ। ଦୋକାନୀ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲା ଏବଂ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହେଲା। ଗୋଟିଏ ଗ୍ରାହକ ସରିଗଲା, ଦୁଇ ଗ୍ରାହକ ସରିଗଲେ, ତିନି ଗ୍ରାହକ ହୋଇଗଲେ। ତପସ୍ୱୀ ଜିଜ୍ଞାସା ବଶତଃ ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ। ତପସ୍ୱୀ ଅଧୈର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ପଚାରିଲେ, ଦୟାକରି ମୋତେ କୁହ ସେହି ମହିଳା କିପରି ଜାଣିଲେ? “ଆପଣ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି କି ମହିଳା ଜଣକ କିପରି ଜାଣିଲେ ଯେ ପକ୍ଷୀଟି ଭସ୍ମ ହୋଇ ଯାଇଛି? ମୋର ସମୟ ନାହିଁ, ଯଦି ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ ତେବେ ସେହି କଂସାଇ ପାଖକୁ ଯାଅ, ସେ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟସ୍ତ ନାହାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି ଗ୍ରାହକ ନାହାଁନ୍ତି ।

ତପସ୍ୱୀ ସେ କଂସାଇ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେ ସେହି ସମୟରେ ଛେଳି ବଧ କରୁଥିଲେ। ମାଂସକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟି ଦେଉଥିଲେ। “ସେ କୁଆଡେ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏହି କଂସାଇ ମୋତେ କହିବ?” ତପସ୍ୱୀଙ୍କ ମୁହଁର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଏପରି ଥିଲା ଯାହା ଦର୍ଶାଉଥିଲା ଯେ ସେ ଖୁସି ନୁହଁନ୍ତି। ତା’ପରେ କଂସାଇ ଉପରକୁ ଚାହିଁ କହିଲା, “ମୁଁ ଜାଣେ, ତୁମେ ମୋର କାମ ପସନ୍ଦ କରୁନାହଁ, ତଥାପି ତୁମେ ଠିଆ ହୋଇଛ । ତୁମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି ସେହି ମହିଳା ଏବଂ ତୁଳାଦାର ଦୋକାନୀ କିପରି ଜାଣିଲେ ଯେ ପକ୍ଷୀଟି ପାଉଁଶ ହୋଇଯାଇଛି?” ଏହା ଶୁଣି ତପସ୍ୱୀ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ ଓ ପଚାରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତୁମେ କ’ଣ ସାଧନା କର? କଂସାଇ କହିଲା, ମୁଁ କିଛି ଜାଣି ନାହିଁ । ତୁମେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲ, ଭିତରୁ ଏକ ସ୍ୱର ଆସିଲା। କଂସାଇ କହିଲା, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗୋଟିଏ କାମ କରୁଛି। ସକାଳେ ଗାଧୋଇବା ପରେ ମୁଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରେ। ମୋର ପିତାମାତାଙ୍କର ସେବା କରିବା ପରେ, ମୁଁ ମୋ ଦୋକାନକୁ ଆସେ। ମୁଁ ମୋର ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ରଖେ। ଯେତେବେଳେ ଛୁରୀ ଗତି କରେ, ସେତେବେଳେ 'ସାର-ସର' ଛୁରୀ ଶବ୍ଦରେ ମୋ ମନକୁ ଆସେ, 'ରାମ-ରାମ 'ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରେ, ସେ ଶବ୍ଦ ମତେ ‘ଶ୍ୟାମ-ଶ୍ୟାମ' ଶୁଣାଯାଏ। ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାହାକୁ ମୁଁ ଠକି ନାହିଁ। ଆସୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ଭଗବାନଙ୍କ ରୂପ ଦେଖେ। ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ମହିଳା ଏବଂ ଦୋକାନୀ କିପରି ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ, ଜାଣି ପାରିଲି।”

ତିନି ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଧନୀ ଥିଲେ। ଉଭୟ ଦୋକାନୀ ଏବଂ କଂସାଇ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାରରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ‘ସୁକୃତିନୋର୍ଜୁନ’, ଯିଏ ଏପରି କାମ କରନ୍ତି, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି ।

ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବୁଝିଛନ୍ତି ଯେ, ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ମୁଁ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଉପଲବ୍ଧ। ଆପଣ କୁହନ୍ତି ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଧା ସମୟ ଦିନରେ ପ୍ରକାଶ ପାଆନ୍ତି, ରାତିରେ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ପୃଥିବୀ ଘୂରିବ, ତା’ର ପଛକୁ ବୁଲିବ। ଏହା ପଛରୁ କିପରି ଦେଖାଯିବ? ଯେଉଁ ମୂର୍ଖ ଲୋକମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କଠାରୁ ବିମୁଖ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ କିପରି ଦେଖିବେ? ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରନ୍ତି।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେହି ଚାରିପ୍ରକାର ଭକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ମୋ ସହିତ ଜଡିତ ହୋଇ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେହି ଜ୍ଞାନବାନ ଏବଂ ସ୍ନେହୀ ଭକ୍ତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭକ୍ତ ଅଟନ୍ତି, କାରଣ ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ସେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଇଁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଅଟନ୍ତି।

ଏଠାରେ ‘ଏକ ଭକ୍ତି’ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଆମର ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ବଦଳେ, ଯଥା ଆଜି ସୋମବାର, ଆମେ ଭଗବାନ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା , ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଆମେ ବାଲାଜୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ ଏବଂ ବୁଧବାର ଦିନ ଆମେ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରୁଛୁ। ଆମେ ଏକ ପ୍ରକାର ଭକ୍ତି କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତିର ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଅର୍ଥ ଅଛି।

ଆମର ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଆମ ମନରେ ଥିବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉପରେ ମନୋବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ବଦଳୁଥିବା (split) ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଏହି ପ୍ରକାରର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ବହନ କରୁ। କିଛି ଘଟିବା ନ ଘଟିବା ଆଗରୁ ମନର ଭୟ ଯୋଗୁ ପୂଜା କରିଦେଉ। ଭଗବାନ ଭୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ କେବଳ ପ୍ରେମ ପାଇଁ। ଯିଏ ପ୍ରତିଦିନ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନବାନ। ସେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଶିଖିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମନରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହା ସାଧୁମାନେ କହିଛନ୍ତି ଏବଂ ଭଗବାନ ନିଜେ ଭଗବଦ୍ ଗୀତାରେ କହିଛନ୍ତି। ”ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ପଚାରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ମା କହିଲେ, ‘ସେ ତୁମର ପିତା’। ଆମେ ଏହାକୁ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରୁ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନର ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏକ ଭକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଏବଂ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ ଅଟେ । ସେମାନଙ୍କ ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତ ତାଙ୍କ ମନ ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରହନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଟେ। ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଥିବା ଭକ୍ତ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଭକ୍ତ। ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ, ସେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ନିସ୍ୱାର୍ଥପର ପ୍ରେମ ଚାହାଁନ୍ତି। ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ବୁଝନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମାତ୍ମା ଅଛନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ସେହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ।ଜ୍ଞାନରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଭକ୍ତି ।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ ବହୁତ ଉଦାର ଭାବ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଦୁଃଖୀ ହେଉ କିମ୍ବା ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ହେଉ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋର ସ୍ୱରୂପ। ସେ ମୋ ପାଇଁ ବହୁତ ପ୍ରିୟ। ଭଗବାନ ଏଠାରେ ବହୁତ ଗଭୀର ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରି କହୁଛନ୍ତି - ‘ଏହା ମୋର ମତ‘ ।

ପ୍ରେମୀ ମୋର ସ୍ୱରୂପ - ଏହା ମୋର ମତ। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି, ସେ ମୋ ଠାରୁ ଅଭିନ୍ନ, ତେଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଧି ଏହାଠାରୁ ଭଲ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏହା ହିଁ କେବଳ ମୋ ଭିତରେ ଦୃଢ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।

ଯୁକ୍ତାତ୍ମା ଅର୍ଥ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ବିଶ୍ୱାସ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏହା କେହି ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯେପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ହିଁ ଦୃଢ ବିଶ୍ୱାସ, ସେହିଭଳି ଆସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଦୃଢ ବିଶ୍ୱାସ ଆଉ ବିଶ୍ୱାସ କୁହେ, “ଈଶ୍ୱର ବିଦ୍ୟମାନ।”

ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ କହିଥିଲେ ଯେ ଈଶ୍ୱର ଏହି ସ୍ତମ୍ଭରେ ଅଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସେହି ସ୍ତମ୍ଭରେ ଆବିର୍ଭାବ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ରାଜା ମୀରାବାଇ ପାଇଁ କପ୍‌ରେ ବିଷ ପଠାଇଲେ। ମୀରାବାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୁର୍ତ୍ତରେ ହରିର ପ୍ରଶଂସା ଗାଉଥିଲେ। ସେ ବିଷକୁ ଈଶ୍ୱରରଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ଭାବି ପିଇଲେ। ତେଣୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତ ପାଇଁ ବିଷକୁ ଅମୃତରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ପଡିଲା। ଏହିପରି ଭକ୍ତି ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ପଡିବ । ପ୍ରତ୍ୟେକ କଣିକାରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କର। ସବୁରି ଭିତରେ ଆମେ ତାଙ୍କର ରୂପ ଦେଖୁ।ଏହିପରି ଭକ୍ତମାନେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସହିତ ଏକ ହୁଅନ୍ତି। ସେମାନେ ଈଶ୍ବରଙ୍କଠାରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଈଶ୍ବର ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ ଶେଷ ଜନ୍ମରେ ଅର୍ଥାତ୍ ମାନବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜନ୍ମରେ ସବୁକିଛି ପରମାତ୍ମା ହେଅଥାଆନ୍ତି । ଏହିପରି ମୋ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଥିବା ଜ୍ଞାନୀ ମହାତ୍ମା ବହୁତ କ୍ୱଚିତ୍। ସେ ସ୍ୱୟଂ ବାସୁଦେବ ହେଇଯାଆନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହେ ନାହିଁ। ଏପରି ମହାତ୍ମା ବହୁତ ଦୁୃଲଭ ଅଟନ୍ତି। ସହସ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜଣେ ହିଁ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି ପାରନ୍ତି।

ତୁମେ ବହୁତ ଭାଗ୍ୟବାନ ଯେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଛ। ତୁମେ ଆଗ୍ରହୀ, ଜିଜ୍ଞାସୁ ଯେ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଜାଣିବାର କୌତୁହଳ ମନରେ ଉଠାଇଛ। ସମୟ ସରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଜୁମ୍ ମିଟିଂରେ ରହିବା ଜିଜ୍ଞାସାର ସଙ୍କେତ। ବହୁତ ଭାଗ୍ୟ ହେତୁ ଜଣକୁ ମଣିଷ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ମିଳିଲା ଏବଂ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିବାର ଆଗ୍ରହ ଆସିଲା। ଧୀରେ ଧୀରେ, ଶୁଣିବା ପରେ, ଆମ ମନରେ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ଗୀତାଜୀ ଆମ ଜୀବନରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ପ୍ରତ୍ୟେକ କଣିକାରେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖନ୍ତି, ଅନେକ ଜନ୍ମ ପରେ ହିଁ, ଆଶ୍ରୟ ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କ ଶରଣରେ ଯାଆନ୍ତି | ତାଙ୍କ ଏବଂ ମୋ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହେନାହିଁ।

“ବାସୁଦେବଃସ ସର୍ବମିତି”, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ନିଜେ ମହାତ୍ମା ହୋଇଯାଆନ୍ତି । ଏକ ଛୋଟ ଆତ୍ମା ​​ଈଶ୍ବରଙ୍କର ଏକ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ବା ମହାନ୍‍‍ ଆତ୍ମା ​​ହେଉଛି ଭଗବାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ଅଟନ୍ତି।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ୍ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର କାମନା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦୁର୍ବଳ ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି, ସେମାନେ ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରକୃତି ବା ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାମାନଙ୍କର ନିୟମ ମାନନ୍ତି ଏବଂ ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ଶରଣରେ ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରକାର କାମନା ବଶବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଜ୍ଞାନ ହରାଇଥାନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଯାଏ। କାମନା ଓ ଇଚ୍ଛାଗୁଡ଼ିକର ଅଧୀନ ହୋଇ, ନିଜ ପ୍ରକୃତି ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେମାନେ ଅନେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ଏବଂ ସେଥିରେ ବ୍ୟସ୍ତ ବିଚଳିତ ହୋଇ ରୁହନ୍ତି।

ଭଗବାନ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ଭଗବାନ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ। ଦେବତାମାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଥରେ ଜଣେ ଶିଷ୍ୟ ଭଗବାନ ବୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ,”ଆପଣ କୁହନ୍ତି ଯେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଅତି ସହଜ। ତା’ହେଲେ କାହିଁକି ମୁକ୍ତି ମିଳୁନାହିଁ ?” ବୁଦ୍ଧ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ, ଆଜି ସେ ଦ୍ୱାରରୁ ଦ୍ୱାର ଭିକ୍ଷା ମାଗିବାକୁ ଯାଇ ପଚାରିବେ, ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛା କ’ଣ? କେହି ଜଣେ କୁହନ୍ତି “ମୁଁ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି”, କେହି କହେ ”ମୋତେ ଚାକିରି ମିଳିଯାଉ”, କେହି କେହି କହନ୍ତି “ମୋତେ ବିବାହ କରିବା ଇଚ୍ଛା ପୁରଣ ହେଉ”, ଆଉ କେହି କେହି କୁହନ୍ତି “ମୁଁ ଏକ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।” ବୁଦ୍ଧଦେବ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ “କେତେ ଲୋକ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛନ୍ତି?” ସମସ୍ତଙ୍କର ନିଜର ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି, କେହି ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁ ନାହାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଚାହୁଁନାହୁଁ ଭଗବାନ କିପରି ଦେବେ?

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ୍ କହୁଛନ୍ତି ଯେ; ଭକ୍ତ ଯେଉଁ ବି ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ମୁଁ ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଶ୍ରଦ୍ଧା, ବିଶ୍ୱାସକୁ ଦୃଢ କରାଇଦିଏ।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ୍ କୁହନ୍ତି ଯେ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢୀଭୂତ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍‍‍ ବ୍ୟକ୍ତି ସେହି ଦେବତାଙ୍କୁ କାମନାର ଫଳପ୍ରଦାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପୂଜା କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ମଧ୍ୟ ପୂରଣ ହୁଏ। ଯଦିଓ ସେହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କେବଳ ମୋ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ସେହି ଦେବତା ନୁହେଁ |

ଭକ୍ତ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଭଗବାନ ନିଜେ ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରଦାନ ପ୍ରଦାନ କରି, ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ଉପରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ ଦୃଢ କରାନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉଦାରତା। ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ଅଧିଷ୍ଠିତ ଦେବତା, ଯେଉଁମାନେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପରିଚାଳିତ କରନ୍ତି । ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ବରୁଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗଣେଶ ଇତ୍ୟାଦି ପରି। ବେଦରେ ସେମାନଙ୍କର ପୂଜାକୁ ସକାମ ପୂଜା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଭଗବାନ ସକାମ ଉପାସନାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ନିଜେ ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ରୂପରେ ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହନ୍ତି ଯେ, ତୁଚ୍ଛ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମାନଙ୍କୁ ସେହି ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୂଜା ଆରାଧନାରେ ନାଶଵାନ ଫଳ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଯେଉଁମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେବଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଭକ୍ତ ମତେ ହିଁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସ୍ୱଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ ଏହା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ଦେବାଦେବୀଙ୍କଠାରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳ ମଧ୍ୟ ସୀମିତ ଏବଂ ତାହାର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତ ଅଛି। ଦେବାଦେବୀଙ୍କର ଫଳ ପ୍ରଦାନର ଏକ ସୀମା ରହିଛି। କାମନା ପୂର୍ତ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ହୁଏ, ସେହି ଦେବତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଭକ୍ତ ପହଞ୍ଚିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୁଏ। ପରନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ସେମାନେ ସେହି ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ, ଯିଏ ଅବ୍ୟୟ ଅଟନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚି ଯାଆନ୍ତି। ଏହି ଜ୍ଞାନାଧିଷ୍ଠିତ ଭକ୍ତି ଅନନ୍ତ, ଏହା କେବେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏହା ପରଂବ୍ରହ୍ମ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ଏକାକାର ଭାବ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ ହେଵାମାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଫେରିଆସିବାକୁ ପଡିଥାଏ ।

ପିତାଙ୍କ କୋଳରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହେବା ଚାହୁଁଥିବା ଧ୍ରୁବ ଵିମାତାଙ୍କ ତିରସ୍କାର କାରଣରୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଫଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ, ତା'ପରେ ସେ ତୃଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ, ତତ୍‍‍ପଶ୍ଚାତ୍ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କଲେ, ଶେଷରେ ସେ କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ନିର୍ରଭରଶୀଳ‌ ରହି ପରିଶେଷରେ ସେ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ତା'ପରେ ତ୍ରିଲୋକରେ ଏପରି ହାହାକାର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରକଟ ହେବାକୁ ହିଁ ପଡ଼ିଲା। ଧ୍ରୁବ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ,” ମୋତେ ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବସାଇ ଦିଅନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରୁ ମୋତେ କେହି ଵି ହଟାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ ।” 

ଧ୍ରୁବ ତାରା ଆଜି ବି ଏହାର ସାକ୍ଷ୍ୟ ରୂପେ ଦୃଶ୍ୟମାନ।

ଭଗବାନ କହନ୍ତି - ମୋର ଭକ୍ତ ହୁଅ। ମୋର ଭକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ କିଛି ଯୋଗ୍ୟତାର ଅଧିକାରୀ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି -  ”ଯାହା ପାଇଛନ୍ତି, ତାହା ଭଗବାନ ହିଁ ଦେଇଛନ୍ତି ” ଏହି ଭାବ। 

ଦୁଃଖ ଆସୁ କି ସୁଖ, କୌଣସି କଷ୍ଟ ନାହିଁ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେମ ତଥା ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହିତ ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ତା'ପରେ ହିଁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଗୃହ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଯାଏ।

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହନ୍ତି ଯେ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ମନୁଷ୍ୟ, ମୋର ପରମ, ଅବିନାଶୀ ଓ ସର୍ବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବ ସମ୍ଵନ୍ଧରେ ଅଜ୍ଞାନୀ, ମନ-ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ, ମୋର ଅବ୍ୟକ୍ତ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ପରମାତ୍ମାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ସଦୃଶ ଶରୀର ଧାରଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରେ । ଏହି ବୁଦ୍ଧି ହୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ମାନେ, ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନିର୍ଵୋଧ ଥିଲେ, ବିଲକୁଲ ଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନେ ଟିକିଏ ଉପର ସ୍ତରକୁ ଆସିଛନ୍ତି । ଏପରି ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧିସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକମାନେ, ମୋର ସବୁଠାରୁ ଅବିନାଶୀ ପରମ ଭାବକୁ ଜାଣି ନ ପାରି ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ପରମାତ୍ମାକୁ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ଧାରୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି, ଯିଏ ଯେପରି ବିବେଚନା କଲେ ସେ ସେପରି ଆକୃତି ବନାଇଲେ।

ଆମେ ଭାବୁଥିଲୁ ଯେ ଯଦି ଆମେ ଦୁଇଟି ହସ୍ତ ନିର୍ମାଣ କରିବୁ, ତେବେ ଏହା ଗଡଵଡ ହୋଇଯିବ। ଭଗବାନ ସର୍ଵଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତେଣୁ ଆମେ ଚାରିଟି ହାତ ନିର୍ମାଣ କଲୁ। ଅତଃ ଆମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚାରିହାତିଆ ପରମେଶ୍ୱରରେ ପରିଣତ କଲେ। ଏହା ସବୁ ମନର ଖେଳ। କିନ୍ତୁ “ବାସ୍ତବରେ ମୋର ରୂପ ଏସଵୁରୁ କିଛି ଭିନ୍ନ ଅଟେ “, ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି, ସେମାନେ ନିର୍ଵୋଧ ନୁହଁନ୍ତି, ପରନ୍ତୁ ରସହୀନ ଅଟନ୍ତି। ମୂଳ ଭଗଵଦ୍ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାଁନ୍ତି।

ଆହୁରି ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । କିଛି ଲୋକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସଗୁଣ ସାକାର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଏବଂ କିଛି ଲୋକ ନିର୍ଗୁଣ ନିରାକାର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀର ମନୁଷ୍ୟ ମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ସଗୁଣ ରୂପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଯେମିତି ମୁଁ ଏବଂ ମୋ ରୂପ ସେହିଭଳି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉପରୋକ୍ତ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀର ବ୍ୟକ୍ତି ମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଏମାନେ ସଗୁଣରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏମିତି ଅନେକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଅଛି ଯେଉଁମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ସଗୁଣ ସ୍ୱରୂପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି । ଵିଵେଚକ ମହାଶୟଙ୍କ ଜନୈକ ବନ୍ଧୁ ସ୍ୱାମୀ ସମର୍ଥଙ୍କର ସଗୁଣ ସ୍ୱରୂପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀ ସମର୍ଥଙ୍କର ଏକଦା ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ମିଳିଗଲାରୁ ବିବେଚକଙ୍କ ମନରେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କର ସ୍ମୃତି ଆସିଗଲା । ସେ ମୂର୍ତ୍ତିଟିକୁ ନେଇଗଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିମାଟିକୁ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତେ ସେ ଏହାକୁ ନେବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଲେ “ନା, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଖି ବି ପାରିଵି ନାହିଁ” । ଵିଵେଚକ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ ସ୍ୱାମୀ ସମର୍ଥଙ୍କର ଭକ୍ତ”। ସେ କହିଲେ,”ମୁଁ ତ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସ୍ୱାମୀ ସମର୍ଥଙ୍କର ଭକ୍ତ, ଏ ତ ବସିଛନ୍ତି। ଠିଆ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଭୁ ଓ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପନ୍ଥ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ । ଜଣେ ଅନ୍ୟକୁ ବା ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ନାହିଁ।” କିଏ ମୁରଲୀ ମନୋହରଙ୍କୁ ତ କେହି ଲଡୁ ଗୋପାଳରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, କେହି ରାଧାଙ୍କୁ ଭଲ ପାଆନ୍ତି, କେହି ଯୋଗେଶ୍ୱର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସୁଦର୍ଶନଧାରୀଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି।

କିଛି ଲୋକ ନିର୍ଗୁଣ ନିରାକାରର ସ୍ୱରୂପକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ମନ୍ଦିର ଯାଆନ୍ତି ହିଁ ନାହିଁ। ସେମାନେ କୁହନ୍ତି: ଭଗବାନ ସଚରାଚର ଅର୍ଥାତ୍ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେମାନେ ସଗୁଣ ସ୍ୱରୂପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଭଗବାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସର୍ବତ୍ର ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଏବଂ ମନ୍ଦିର ନଯିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବିଶୃଙ୍ଖଳାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ଯଦି ଆପଣ ସମଗ୍ର ଚରାଚରରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି, ତେବେ ସୃଷ୍ଟିରେ ଯିଏ ଚର ହୋଇ ଜନ୍ମ ବା ଅଚର ହୋଇ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି, ସେହି ପଥରରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ । ତେବେ ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଭଗବାନ କାହିଁକି ଦର୍ଶନ ଦେବେ ନାହିଁ? ଏତାଦୃଶ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଇସଲାମ ମୂର୍ତ୍ତି ବିନାଶ ଭଳି କାମ କରିଥିଲା । ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ କାବାରେ ଥିବା ୩୬୫ଟି ପୃଥକ ପୃଥକ ମୂର୍ତ୍ତି ନଷ୍ଟ କଲେ କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ମତରେ ଈଶ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ନାହାନ୍ତି, ସେ ରୂପହୀନ, ନିରାକାର।

ବାସ୍ତବରେ ଯଦି ଆପଣ ଭଗବଦ୍ଗୀତାକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବୁଝିଛନ୍ତି ତେବେ ପ୍ରଣାମ ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା, ତଥା ଶରଣ ନେବା ଉଚିତ୍। ଏଥିରେ କିଛି ଅନ୍ତର ନାହିଁ, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା, ପରମ ସତ୍ତା। ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଗୁଣ ବିଶ୍ୱାସୀ ସେମାନେ ଏଥିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ, ସେ ସର୍ବତ୍ର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଅଟନ୍ତି। କିଛି ଲୋକ କାହାରିକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ନାହିଁ - ନା ସଗୁଣକୁ ନା ନିର୍ଗୁଣକୁ। ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତି, ଯିଏ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ପିଠି ଧରି ଠିଆ ହେବ, ତା'ର ଜୀବନରେ ଭଗବାନ କିପରି ପ୍ରକାଶ ଦେବେ? ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନରେ ଅନ୍ଧକାର ହିଁ ଅନ୍ଧକାର ରହିଛି।

”ଯେଉଁ ମୂଢ ବ୍ୟକ୍ତି ମୋ’ର ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ଅବିନାଶୀ ଭାବକୁ ଠିକ୍ ରୂପେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯୋଗ ମାୟାରେ ଭଲ ଭାବରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ରହେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ ନାହିଁ”।

ଭଗବାନ ସ୍ୱୟଂର ମାୟାରେ ସ୍ୱୟଂକୁ ଆଵୃତ କରି ରଖନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଅଜନ୍ମା ତଥା ଅବିନାଶୀ ରୂପକୁ ଚିହ୍ନିବା ମୂଢ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର। “ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଏ ନାହିଁ।”

ସୂର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଜନ୍ମ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଅଜନ୍ମା ଅଟନ୍ତି। ଆମେ ପିଠି ଦେଖାଇ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନେଇଛୁ, ତେଣୁ ଆଲୋକ ଵା ପ୍ରକାଶ ପାଇବୁ କେମିତି? ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ବୁଝିଥିଲୁ। ଏ ଯେଉଁ ପରଦା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଛି, ସେହି ପରଦାକୁ ହଟାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଅନ୍ୟଥା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ନାହିଁ। ଏହି ପରଦା କ'ଣ ? ମୋହ ଓ ମାୟାର ପରଦା। ଭଗବାନ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଲୁଚି ଯାଆନ୍ତି, ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି ମୂଢ ବ୍ୟକ୍ତି (ଭଗବାନ ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱାସ ନକରିବା ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମୂଢ ବୋଲି କହିନାହାଁନ୍ତି) ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କୁ ପିଠି କରି ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି, ତା’ଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କ କଥା କହୁଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ସଚରାଚର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ପରମ ସତ୍ତା ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଜ୍ଞାନତା କାରଣରୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ। କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ଏହା ହିଁ ଅଟେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହନ୍ତି, "ହେ ଅର୍ଜୁନ! ଅତୀତରେ(ଭୁତକାଳରେ) ଯାହା ଘଟିଯାଟଇଛି ତାହା ମୁଁ ଜାଣେ, ବର୍ତ୍ତମାନରେ ଯାହା ଅଛି, ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେଉଁ ସବୁ ଜୀବଜନ୍ତୁ ରହିବେ ତାହା ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଜାଣେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ସମସ୍ତ ଜୀବ ମାନେ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଆସନ୍ତୁ ଏହା ସରଳତାର ସହ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା

ଆପଣଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ପଞ୍ଚମ ମହଲାର ଗ୍ୟାଲେରୀରେ ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ଆପଣ ତଳକୁ ଆସିଗଲେ। ସେ ହାତ ଦେଖାଇ କହିଲେ, "ଦେଖ, ମୁଁ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ତୃତୀୟ ବନ୍ଧୁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚି ନାହାନ୍ତି। ନିମ୍ନରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣକ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ ଆସିନାହାଁନ୍ତି। ଉପରୋକ୍ତ ବନ୍ଧୁ କହିଲେ ଯେ ସେ ଆସିଛନ୍ତି, ସେ ଦୂରରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି। ଉପରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଶ୍ୟମାନ। ଯାହା ତଳେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତ, ତାହା ଉପରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଅତୀତ, ବର୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଏହା କାଳ ସାପେକ୍ଷ (relative)। ଏମାନେ ପରସ୍ପରର ପରିପୂରକ ଅଟନ୍ତି। ଏହି ଅନୁଭୂତି ନିଜ ପାଇଁ ଅଟେ । ଭଗବାନ ତା'ଠାରୁ ବି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ, ସେ ଆଗକୁ ଦେଖିପାରନ୍ତି ତଥା ପଛକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ଆପଣ ଭିତରୁ ଅନ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି, ଦ୍ୱାର ବି ବନ୍ଦ କରିଛନ୍ତି, ତେବେ ପ୍ରକାଶ କେମିତି ଆସିବ? ବାହାରେ ତ ପ୍ରକାଶ ହିଁ ପ୍ରକାଶ ରହିଛି। ସେହି କବାଟ ଖୋଲି ସେଠାରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ, ସେହି କବାଟ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଆପଣଙ୍କ ଆଖି ବନ୍ଦ ରହିବା ଉଚିତ।

ସନ୍ଥ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ମହାରାଜାଙ୍କର ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ଵ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଅଛି –

ଯେତେବେଳେ ‘ଶରୀର ଓ ଅହଂଙ୍କାର’ ର ପ୍ରେମ ମିଳନ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ‘ଇଚ୍ଛା’ ନାମକ କନ୍ୟା ଜାତ ହୁଏ। ଇଚ୍ଛା, ଅର୍ଥାତ୍ କାମନା ବାସନା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ, ତା'ପରେ ସେ ବିବାହ କରେ। କେଉଁ ଜିନିଷ ସହିତ? ‘ଦ୍ୱେଷ’ ସହିତ। ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱେଷ ସହିତ ବିବାହ କରେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଯମଜ ସନ୍ତାନ ଜାତ ହୁଅନ୍ତି - ‘ଦ୍ଵନ୍ଦ’ଏବଂ ‘ମୋହ’। ଜେଜେବାପା ତାଙ୍କର ଯତ୍ନ ନେବାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଜେଜେବାପା କିଏ? ସେହି ଜେଜେବାପା ହେଉଛି ‘ଅହଂକାର’। ଏହା ତ ଏକ ଛୋଟ କଥା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସତ୍ୟାନାଶ ଅଟେ। ଯେତେବେଳେ ଅହଂକାର ଆମ ଭିତରେ ଆସେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ସମସ୍ୟା ଉପୁଜିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଏ।

ଭଗବାନ ଆହୁରି କହନ୍ତି -

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି, ହେ ଭରତବଂଶୀ ଅରି ମର୍ଦ୍ଦନ ପରନ୍ତପ! ଇଚ୍ଛା ରାଗ ଦ୍ୱେଷରୁ ସୃଷ୍ଟ ଦ୍ଵନ୍ଦ ଓ ମୋହ ଗ୍ରସ୍ତ ଜୀବ ସଂସାରରେ ଅନାଦି କାଳରୁ ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁ ଲାଭ କରୁଛି। ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥାରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅ। ମନରେ ଏକା ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବିଚାର ଆସିପାରେ। ଆପଣଙ୍କୁ ଲାଗେ ଆମ ମନରେ ଏକ ସମୟରେ ହଜାର ହଜାର ବିଚାର ଆସେ, ପ୍ରକୃତରେ ତାହା ନୁହେଁ। ଯେପରି ଚାଲୁଥିବା ପଙ୍ଖାର ଶହେ ପାତ ଲାଗିଥିବା ପରି ମନେହୁଏ କିନ୍ତୁ ଗତି ଧିମା ହୋଇ ରହିଗଲାପରେ ତିନୋଟି ପାତ ଥିବା ଜଣାପଡେ। ପଙ୍ଖାର ପାତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଫାଙ୍କ ଥାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ପବନହୁଏ।

ଆପଣଙ୍କ ବିଚାର ଗୁଡିକର ଗତି ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର। ଯେତେବେଳେ ବିଚାର ଗୁଡିକର ଗତିକୁ ଧୀର କରିଦିଅନ୍ତି ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡେ ଯେ ଏକ ସମୟରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ବିଚାର ଆସେ। ଗୋଟିଏ ବିଚାର ଗଲେ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବିଚାର ଆସେ। ଗୋଟିଏ ବିଚାର ଠାରୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ବିଚାର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ନିର୍ବିଚାର ହୋଇଥାଏ। ସେହି ନିର୍ବିଚାର ମନକୁ ନିର୍ବିକାର ଆଡକୁ ନେଇଯାଏ। ବିଚାର ସମାପ୍ତ ସହିତ ବିକାର ମଧ୍ୟ ଲୋପ ପାଇଯାଏ। ସେହିପରି ସଂସାର ଏବଂ ବୈରାଗ୍ୟକୁ ସମ ବିଚାର କରିଲେ ଅସ୍ଥିରତା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ସେ ବିବେକହୀନ ଅଜ୍ଞାନ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରେ ଓ ନିଜେ ନିଜ ସହ ଶତ୍ରୁବତ ଆଚରଣ କରି ନିଜକୁ କଷ୍ଟ ଦିଏ। ନିଜକୁ କଷ୍ଟ ନଦେବା ହେଉଛି ସନ୍ୟାସ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ,ଏପରି କଷ୍ଟ କରିଲେ ଭଗବାନ ପ୍ରାପ୍ତି ହେବ କି ?

ଭଗବାନ ନିଜେ କହିଛନ୍ତି;

ଶାସ୍ତ୍ର ଵିଧି ବିନା ତପ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଜଳି ଯିବେ କିନ୍ତୁ ମୋତେ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ।

ପ୍ରକୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀର ମିଳେ ଓ ତା ଭିତରେ ଭଗବାନ ରୂପଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଶରୀରର ଅଧିକ ଯତ୍ନ ନେବାକୁ ପଡିବ। ସଂସାର ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ଆଚରଣ କରିବା ବୈରାଗ୍ୟ ନୁହେଁ ସଂସାରକୁ ପ୍ରେମ କରିବା ହେଉଛି ବୈରାଗ୍ୟ। ମନରୁ ଶତ୍ରୁତା ଭାବ ଶେଷ ହୋଇଯାଉ। ମନରେ ଶତ୍ରୁତା ଭାବ ଥିଲେ ଭଗବାନ ମିଳନ୍ତିନି। ନିର୍ବୈରତା ଭାବର ଉର୍ଧ୍ୱରେ ବିବେକ ଅଛି।

ସଂସାର ପାଇଁ ବୈରୀ (ଶତ୍ରୁତା) ଭାବ ରଖିଲେ ଆପଣ ରାବଣ ହୋଇଯିବେ, ରାମ ଆସିବେ ଓ ମାରିଦେବେ। କଂସ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା ଆଚରଣ କରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ପଡିଲା। ଶିଶୁପାଳ ଭଗବାନଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରୁଥିଲା। ଶହେ ଅପରାଧ କରିବାପରେ ଭଗବାନ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରରେ ତାକୁ ହତ୍ୟା କରିଲେ। ଭଗବାନଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିବାରୁ ଶିଶୁପାଳକୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲା କିନ୍ତୁ ସଂସାର ସୁଖ ଭୋଗ କରିପାରିଲାନି। ପ୍ରେମରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ। ପ୍ରେମରେ ହିଁ ଈଶ୍ୱର ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ।

ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମା ମନୁଷ୍ୟ, ନିଷ୍ପାପ, ନିର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ନିର୍ମୋହ ଓ ଦୃଢମନା ହୋଇ ମୋର ଭଜନ, ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦାତୀତ ମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ଦୃଢବ୍ରତୀ ଭାବରେ ମୋର ପୂଜା, ଅର୍ଚ୍ଚନା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସୁଖ-ଦୁଃଖ, ମାନ-ଅପମାନର ପ୍ରଭାବରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ତା’ଙ୍କ ଉପରେ ଏ ସବୁର କିଛି ପ୍ରଭାବ ପଡେନାହିଁ।

ଅଗକୁ ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି -

ଯେଉଁମାନେ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାପାଇଁ ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ମୋର ଆଶ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରୟାସ କରନ୍ତି ସେମାନେ ସେହି କର୍ମକୁ ଆଧ୍ୟାତ୍ମ୍ୟକୁ ଓ ସମସ୍ତ କର୍ମକୁ ବି ଜାଣିଯାଆନ୍ତି। ମୁଁ ସମତ୍ତ୍ୱ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ, ମୋର ଶରୀରର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୁଁ ଭୁଲିଯାଏ। ସେହି   କ୍ଷଣକପାଇଁ ନିଜର ସମସ୍ତ ସାଧନା ଦ୍ୱାରା ସମତ୍ତ୍ୱର ଭାବକୁ ଓ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ଯିଏ ଆହରଣ କରେ ତାଙ୍କୁ କର୍ମ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ସ୍ୱତଃ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

ଭଗବାନ ଶେଷ ଶ୍ଳୋକରେ କହିଛନ୍ତି -

ଶ୍ରୀ ଭଗବାନ କହିଛନ୍ତି ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ଅଧିଭୂତ, ଅଧିଦୈବ ଓ ଅଧିଯଜ୍ଞ ସହିତ ମୋତେ ଜାଣନ୍ତି, ମୋ ସହିତ ଯୁକ୍ତମନା ହୋଇ ରହନ୍ତି, ସେ ଶେଷ ସମୟରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାପାଇଁ ଯିଏ ଭଗବାନଙ୍କର ଶରଣାପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ସେମାନେ ପରମାତ୍ମା ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣନ୍ତି, ନିଜକୁ ଜାଣନ୍ତି ଓ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର୍ମକୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି।

ଏହି ତିନି ତତ୍ୱକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ବୁଝିପାରିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ସହିତ ନିଜର ତାଦାତ୍ମ୍ୟ (ତାହା ସହିତ ଏକାକାର ହେବାର ଭାବ ) ସାଧନ କରିପାରିବା। ତେବେ ଯାଇ ଏହି ପୂର୍ଣ୍ଣରୁ ନୂତନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଚନା କରିପାରିବା।

ଏହାସହିତ ଆଜିର ବିବେଚନ ସତ୍ର ଶେଷ ହେଲା। ସାଧକମାନଙ୍କର ମନରେ କଣ ଅଛି ଓ ସେମାନେ ଯାହା ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ସେସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ମାଧ୍ୟମରେ ଜାଣିବା।

ପ୍ରଶ୍ନକର୍ତ୍ତା :- ବିଦ୍ୟା ଦିଦି

ପ୍ରଶ୍ନ - ମୋକ୍ଷ ତ୍ୟାଗ କରି ବାରମ୍ବାର ଜନ୍ମ ନେବାକୁ, ଗୀତା ପଢିବାକୁ ଓ ପଢେଇବାକୁ ମୋ ମନ ହେଉଛି। ଏହା କଣ ଓ ଆପଣ ଏହାକୁ କିପରି ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି?

ଉତ୍ତର - ମନୁଷ୍ୟ ଦେହରେ ଥିବାରୁ ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି ଲାଗୁଛି। ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମନ ସହିତ ଯୋଡି ହୋଇ ରହିଛି। ଏହା କ୍ଷଣିକ। ଭଗବାନଙ୍କୁ ପାଇଗଲେ, ମୋକ୍ଷ ମିଳିଗଲେ ସ୍ଥାୟୀ ପରମାନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯେତେ ଯେତେ ଆପଣ ସାଧନାରେ ଉପର ସ୍ତରକୁ ଆଗକୁ ଆଗକୁ ଯିବେ, ସେତେ ଆପଣଙ୍କର ତାଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କର ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ିଯିବ ଓ ଆପଣ ଏହି ଭଜନ (ଇତନା ତୋ କରନା ସ୍ୱାମୀ ଯବ ପ୍ରାଣ ତନସେ ନିକଲେ) ର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରିବେ।