विवेचन सारांश

భక్తితో భగవత్ ప్రాప్తి.

సాంప్రదాయానుగుణంగా శ్రీకృష్ణ ప్రార్ధన, సరస్వతీ  ప్రార్థన మరియు దీప ప్రజ్వలనముతో కార్యక్రమము ప్రారంభమైనది. శ్రీ ఆశుజీ గోయల్ గారు  శ్రీకృష్ణ  ప్రార్థన మరియు గురు వందనముతో తమ వివేచనని మొదలుపెట్టారు. పరమాత్ముడి అనంతమైన కృపాకటాక్షం వల్ల మనం భగవద్గీత నేర్చుకోగలుగుతున్నాం. దీనిని ఆచరణలో పెట్టడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాం.ఏడు వందల శ్లోకాలు కలిగిన ఈ భగవద్గీత చాలా చిన్నది. కాని ఇది మహత్తరమైనది. దీనిని గీతా ప్రెస్ వారు  అగ్గిపెట్టె సైజులో కూడా ముద్రించారు. ఎందరో మహాత్ములు భగవద్గీతలో వారి సమస్యలకు సమాధానం దొరికిందని చెప్పారు. ఏ సంస్కృతి లేదా సాంప్రదాయానికి చెందిన వారైనా భగవద్గీతను ప్రామాణికమైన గ్రంథం గా అంగీకరిస్తారు. భారతదేశంలో విభిన్న సంస్కృతులు సంప్రదాయాలు ఉన్నాయి. కాని అందరూ అంగీకరించినది, ఎవ్వరూ ఖండించనిది, ఆదరంతో అవలంబింపజేసినది భగవద్గీతా. మహాత్మా గాంధీ , వినోబాభావే ,లోకమాన్య బాలగంగాధర్ తిలక్ మొదలైన వారు దీనిని అపురూప గ్రంథంగా ప్రస్తుతించారు. అంత గొప్పగా ఏముంది దీనిలో ... అని మనం చింతన చేస్తూ ముందుకు వెళ్లేటప్పుడు మనకు అర్థం అవుతుంది. దీనిలో ఏ మతానికి లేదా  కులానికి సంబంధించిన విషయాలు లేవు. దీనిని ముస్లింలు, క్రైస్తవులు లేక ఏ అన్య సంప్రదాయానికి సంబంధించిన వాళ్ళు చదివినా వారికి మార్గ నిర్దేశం జరుగుతుంది. కొంతమందికి ముందుగా మనం 12వ అధ్యాయంతో ఎందుకు భగవద్గీతని ప్రారంభిస్తున్నామన్న సందేహం రావచ్చు. ఆంగ్లేయులు భారతదేశానికి వచ్చినప్పుడు, 1913 లో ముంబయిలో 'గేట్ వే ఆఫ్ ఇండియా 'ని కట్టారు. దాన్ని భారత దేశంలోకి సముద్రం ద్వారా వాళ్ళు వచ్చినప్పుడు ప్రవేశ మార్గంగా భావించారు. కాని వాళ్లు ఇక్కడ స్థావరాలన్నీ ఏర్పరచుకున్న తర్వాత, విమానాలలో రాకపోకలు  సాగించేటప్పుడు  ఢిల్లీ  వాళ్లకి అనువుగా  అనిపించింది. అక్కడ 1921 లో 'ఇండియా గేట్' ని వాళ్ళు నిర్మించారు. ఢిల్లీ భారతదేశానికి హృదయం లాంటిది. ఢిల్లీని చూస్తే భారతదేశాన్ని చూసినట్టే. అదేవిధంగా గేట్ వే ఆఫ్ ఇండియా ఒకటవ అధ్యాయం అయితే, ఇండియా గేట్ 12వ అధ్యాయం. ఈ 12వ అధ్యాయం అన్నిటికన్నా చిన్నది. సరళమైనది ; కాని చాలా ప్రభావవంతమైనది.  గీతలో మొత్తం 18 అధ్యాయాలు ఉన్నాయి. జ్ఞాన యోగము ,కర్మయోగము, భక్తి యోగము..  ఈ విధంగా అనేక యోగాలు భగవద్గీతలో చెప్పబడ్డాయి. యోగము.. అంటే కలయిక. భగవద్గీత మనల్ని పరమాత్ముడితో కలుపుతుంది. ఈ భక్తి యోగము భగవద్గీతకు హృదయం లాంటిది. ఒక్కసారి హృదయాన్ని చూస్తే శరీరంలో మిగిలిన అవయవాలను  చూడకున్నా ఫరవాలేదు. ఈ భగవద్గీత అర్జునుడికి శ్రీకృష్ణుడికి జరిగిన 45 నిమిషాల సంభాషణ.  ఇది సరళమైన  ప్రశ్నలు, సమాధానాల రూపంలో సాగుతుంది. దీనిలో   ప్రస్తావించిన వివిధ విషయాలను ఆధారంగా చేసుకుని   మనం సులభంగా  అర్థం చేసుకునే విధంగా వ్యాస మహర్షి  18  అధ్యాయాలుగా విభజించి మనకి అందించారు.
 భగవద్గీత అర్జున విషాద యోగంతో ప్రారంభమవుతుంది. విషాదం అంటే దుఃఖం. విషాదంతో భగవంతుడిని ఎలా చేరగలం అన్న సందేహం వస్తుంది. నిజానికి జీవితంలో ఒక జరగకూడని సంఘటన జరిగినప్పుడు మనకు దైవం గుర్తుకొస్తుంది. అందుకే కుంతీదేవి శ్రీకృష్ణుడిని అడిగింది..
"శ్రీకృష్ణా!  మాకు ఎల్లప్పుడూ కష్టాలనే ప్రసాదించు. అందువల్ల నీ స్మరణ నిత్యము చేస్తూ ఉంటాము." అని. జీవితానికి ఆరంభం విషాదంతోనే అవుతుంది.  బిడ్డ  పుట్టిన వెంటనే ఏడ్చినప్పుడే చుట్టూ ఉన్నవాళ్లు ఆనందిస్తారు. తులసీదాసు తన రామాయణంలో  రామ లక్ష్మణ భరత  శత్రుఘ్నలు పుట్టినప్పుడు, ముగ్గురు  రాణులూ ఎంత ఆనందించారో, అంతః.పురం అంతా ఎంత ఆనంద సందోహంలో మునిగిందో వివరించాడు.
ఒక గజల్లో కవి అన్నాడు.
 "క్రందన్ సే కరుణా ఉపజీ... సంగీత్ బనా శిశురుదన్ సే"
దుఃఖము వలన కరుణ పుట్టింది. శిశురోదనం సంగీతమైంది. దుఃఖంలో ఉన్నప్పుడు మనకు ప్రపంచం మీద ఆసక్తి పోతుంది. ఆ వైరాగ్యం మనలను పరమాత్మునికి దగ్గర చేస్తుంది. అందుకే ఒక హిందీ కవి అన్నాడు ' ఏ దునియా ఏ మెహఫిల్ మేరే కామ్ కి నహి'. ఈ అర్జున విషాద యోగం గేట్ వే ఆఫ్ ఇండియా లాంటిది. భగవద్గీత హృదయం ఇది కాదు. ఈ 12వ అధ్యాయమైన భక్తి యోగం భక్తి గురించి మనకి తెలుపుతుంది. కబీర్ దాస్ ని భక్తి గురించి అడిగినప్పుడు ఆయన ఇలా అన్నారు,  " భక్తి   సుతంత్ర సకల సుఖ ఖానీ. బిను సతసంగ్ న పావహి ప్రానీ".. భక్తి అన్నది  స్వతంత్రమైనది. సకల సుఖాలకు గని వంటిది. కాని సత్సంగంలేక ప్రాణులు దానిని పొందలేరు. భక్తి మార్గం అన్నిటికంటే సులభతరం. ఒక ఐదేళ్ల పిల్లవాడు కూడా భక్తితో కీర్తన  చేయగలడు. చదువు, జ్ఞానము లేని  మానవుడు కూడా నిర్మల హృదయంతో , శ్రద్ధతో పరమాత్ముడిని భజించగలడు. కొంతమంది మాకు సమయం లేదంటారు. మీరు మీ మీ పనులు చేసుకుంటూనే నామస్మరణ చేయవచ్చును. వంట చేస్తూ, ఇంటి పనులు చేస్తూ, కారు నడుపుతూ, కంప్యూటర్ లో పని చేస్తూ కూడా మనసులో నామ జపం చేస్తూ ఉండవచ్చు. తులసీదాసు గారు అంటారు.
भायँ कुभायँ अनख आलस हूँ। नाम जपत मंगल दिसि दसहूँ॥
सुमिरि सो नाम राम गुन गाथा। करउँ नाइ रघुनाथहि माथा।।
మంచి భావంతో లేదా చెడు భావంతో, క్రోధంతో లేదా సోమరితనంతో...  ఏ విధంగా రామనామం జపించినా దశదిశలందు  మంగళం జరుగుతుంది. శ్రీరామచంద్రుని చరణకమలాల పైన శిరస్సు నుంచి ఆయన గుణగానాన్ని చేస్తాను.उल्टा नाम जपत जग जाना, बाल्मीकि भए ब्रह्म समाना  వాల్మీకి రామ నామాన్ని  తిరగేసి పలికినా  కూడా బ్రహ్మత్వాన్ని పొందిన విషయం మనకు తెలుసు. కనుక భక్తికి ఏదీ సాటి రాదు. అన్ని విధములైన యోగాలలో భక్తి మకుటాయమానమైనది. అంతేకాదు సులభతరమైనది కూడా.
నారాయణస్వామి అనే ఒక గొప్ప భక్తుడు ఉండేవాడు. శ్రమణాచారి అని ఒక జ్ఞాని  అతడి మిత్రుడు. ఒకసారి శ్రమణాచారి , నారాయణ స్వామి వద్దకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు. " నేను ఎన్నో శాస్త్రాలు చదివాను ఎంతో జ్ఞానాన్ని  సముపార్జించాను. అయినా నీ లాగా   భక్తి నాకు పట్టు పడలేదు. నాకు భక్తిని ఉపదేశించు". దానికి నారాయణస్వామి "ముందు నీవు కాళ్లు చేతులు కడుక్కుని రా "అన్నాడు. శ్రమణాచారి కాళ్లు కడుక్కుని వచ్చాక అతడికి ఒక చెంబులో నీళ్లు తాగడానికి ఇచ్చాడు. ఆయనకి ఆ సమయంలో దాహం లేదు. కాని నారాయణస్వామి నీళ్లు ఇచ్చాడు కనుక , ఏమీ అనలేక  అందులో సగం తాగి మిగతాది అలాగే ఉంచాడు. తరువాత నారాయణస్వామి మరో చెంబుతో పానకం తీసుకుని వచ్చి, సగం నీళ్లున్న చెంబులో ఆ పానకం పోయసాగాడు. ఇక ఉండ బట్టలేక శ్రమణాచారి    "  అందులో నీళ్లు ఉన్నాయి పానకం  అందులో ఇమడదు.. పానకం రుచే పోతుంది కదా"  అన్నాడు. ఇప్పుడు నారాయణస్వామి నీకు భక్తిలో మొదటి పాఠం వంటబట్టింది. " మనసులో జ్ఞానము ఇంకా ఎన్నెన్నో శాస్త్రాలు ఇవన్నీ నింపుకొని ఉంటే.. భక్తికి చోటు ఉండదు. గుండె నిండా పరమాత్మ నే నింపుకోవాలంటే దాన్ని ముందు ఖాళీగా ఉంచుకోవాలి".  ఒక వనిత అందంగా అలంకరించుకోవాలంటే ముందు పాత అలంకారాలను తీసివేస్తేనే కదా వీలవుతుంది.మనం కూడా గీతని అభ్యసించి, ఆచరించాలంటే అదేవిధంగా మనసుని ఖాళీ చేసి నిర్మలంగా పెట్టుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. మహాభారత యుద్ధం మొదలై 10 రోజులైనాక భీష్మ పితామహుడు ఆయుధాలను విసర్జించి,  బాణశయ్యపై పడుకున్నాడన్న  వార్త ధృతరాష్ట్రుడికి తెలిసింది. సంజయుడిని పిలిచి  మొదటి నుంచి యుద్ధం ఎలా జరిగిందో వివరించమని అడిగాడు. భగవత్ గీత లో మొదటి శ్లోకం ధృతరాష్ట్రుడి   నోటి నుండి వచ్చింది

" ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః।
 మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ।।

ఈ ఒక్క శ్లోకం ధృతరాష్ట్రుడు చెప్పాడు. సంజయుడు 41 శ్లోకాలని, అర్జునుడు 84 శ్లోకాలని, శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ 574 శ్లోకాలని  చెప్పారు. వ్యాస విరచితమైన మహాభారత గ్రంథం  ప్రపంచంలోనే పెద్ద గ్రంథం.  ఇందులోని 18 పర్వాలలో లక్ష శ్లోకాలను కలిగి ఉంది. భీష్మ పర్వంలో  25 నుంచి 42 వ అధ్యాయం వరకు భగవద్గీత లో 700 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. అర్జునుడిని  మాధ్యమంగా చేసుకుని పరమాత్ముడు మన  జీవితానికి ఒసగిన పాథేయమే భగవద్గీత. మహాభారత యుద్ధ సమయంలో అర్జునుడి వయసు 84  సంవత్సరాలు, శ్రీకృష్ణుడి వయసు 87  సంవత్సరాలని శాస్త్రాలలో చెప్పబడింది. అర్జునుడు మహాయోధుడు. విశ్వాన్ని తన పరాక్రమంతో జయించినటువంటి వీరుడు. యుధిష్ఠురుడు రాజసూయ యాగం చేసినప్పుడు, తన ముగ్గురు తమ్ముళ్లు తెచ్చిన ధనం కన్నా మూడు రెట్లు ఎక్కువ ధనాన్ని ఆయన సమకూర్చి తెచ్చాడు. అందుకే ఆయనకు  'ధనంజయుడు' అని  పేరు వచ్చింది. ఆయన తన  తపస్సు వల్ల  సశరీరంగా స్వర్గానికి వెళ్ళగలిగాడు. ఇంద్రుడు ఊర్వశిని అతడి సపర్యలకై వినియోగించాడు. ఊర్వశి తనకు మాతృ సమానురాలైనందున ఆమె పొందును అతడు నిరాకరించాడు. అందుకు ఆమె ఆగ్రహించి "ఒక సంవత్సరం నపుంసకుడవు కమ్మని" శపించింది.  అందుకే  అజ్ఞాతవాస సమయంలో విరాటనగరంలో అతడు   ఒక సంవత్సరం నపుంసకుడిగా ( నాట్యాచార్యుడు) గడిపాడు. విరాట  నగరం మీదకు  గోగ్రహణానికై వచ్చిన కౌరవుల  మొత్తం సైన్యాన్ని ఒక్కడే తన సమ్మోహనాస్త్రంతో  నిలువరించగలిగిన మహావీరుడతను. పరమశివుని కోసం తపస్సు చేసి మల్ల యుద్ధంలో ఆయనని  మల్లికార్జునుడిగా ప్రసన్నం చేసుకుని, దివ్యాస్త్రాలను పొందిన ఘనుడతడు. ఇంతటి వీరుడు, శీలవంతుడైన అర్జునుడు  మహాభారత యుద్ధంలో తన ప్రియతమ గురువైన ద్రోణాచార్యుడిని, ప్రేమతో తనని పాలించిన తాత అయిన భీష్మాచార్యుడిని  చూసి మోహితుడయ్యాడు. ఎందుకంటే మహాభారత యుద్ధంలో జయం పొందాలంటే వీరితో  పోరాడి, వధించాల్సిన అవసరం ఉంది. అది  అర్జునుడి విషాదానికి కారణమైంది. శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి సఖుడు. ఒక రెండు మాటలు చెప్పి వెన్ను తట్టి ఉండినా అర్జునుడు యుద్ధం చేసేవాడే. కాని పరమాత్ముడికి అర్జునుడిని నిమిత్తం గా చేసుకుని మనందరికీ   గీతా జ్ఞానాన్ని  పంచాలన్న కరుణ! ఆయన అనుగ్రహం ఉంటే తప్ప మనకు భగవద్గీత చదవాలని,  అభ్యసించాలని, ఆచరించాలని బుద్ధి పుట్టదు. అందుకే మన పూర్వ పుణ్యం వలన లభించిన ఈ అవకాశాన్ని మనం సద్వినియోగం చేసుకోవాలి. మహర్షి వేదవ్యాసుడు స్వయంగా గీతను గురించి ఇలా అన్నాడు. 

గీతా సుగీతా కర్తవ్యా కిమాన్యేః శాస్త్రవిస్తరైః।
 యస్వయం పద్మనాభస్య ముఖ పద్మాద్వినిః స్రుతా।।" 

స్వయంగా పద్మనాభుడైన శ్రీకృష్ణుడి ముఖపద్మం నుండి వెలువడిన ఈ గీత  సర్వశాస్త్రములలోను గొప్పది. దీనిని అంతఃకరణతో అర్థం చేసుకుని  ఆచరించడం మన కర్తవ్యం. గీతని అభ్యసించడానికి పరమాత్ముడు మనల్ని ఎంచుకున్నారని మనం అర్థం చేసుకోవాలి. ఇప్పుడు భక్తి యోగంలో మొదటి శ్లోకాన్ని పరిశీలిస్తాం.