विवेचन सारांश

ಓಂ ತತ್ ಸತ್ ಎಂಬ ಬ್ರಹ್ಮವಾಚಕಗಳ ಮಹಿಮೆ

ಪ್ರಸಾದ - ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ದರ್ಶನದ ನಂತರ ನೀಡುವ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರಸಾದ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಎಂದರೆ ಪ್ರಸನ್ನತೆ. ಹಾಗಾದರೆ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಡಿಸುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಪ್ರಸಾದ ಎಂದು ಏಕೆ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ? ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ದೇವರ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು, ದಾನ ನೀಡಿ, ಹರಕೆ ಕೇಳಿ, ಭಗವಂತನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸುವುದು ದರ್ಶನದ ಹಿಂದಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೇಢೆ, ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಿ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಹಂಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೇವರು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಪ್ರಸಾದದ ರುಚಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅದು ದೇವರ ಪ್ರಸನ್ನತೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಯಾವತ್ತೂ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಆದರಿಸಬೇಕು.

ಭಗವಂತ ಮುಂದೆ ತಪಗಳ ಮೂರು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಫಲದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ಇಲ್ಲದೇ ಮಾಡಿದ ತಪಕ್ಕೆ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ತಪ ಎನ್ನುತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕಾರದ ತಪ ಮಾಡುವವರು ಯೋಗಿ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಶರೀರ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ವಾಣಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಭಗವಂತನ ಸಾನಿಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವವರು ಯೋಗಿ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸೇವಾ ಭಾವದಿಂದ ಈ ತಪ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಈಶ್ವರನ ಅನುಸಂಧಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ತಪ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ತಪವಾಗಿದೆ.

"ದೊಡ್ಡಸ್ತಿಕೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಸತ್ಕಾರ, ಹೊಗಳಿಕೆ, ಗೌರವ, ಆದರಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾರ್ಥಸಿದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಅಥವಾ ಡಂಭಾಚಾರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುವ ಶಾರೀರಿಕ, ವಾಚಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ತಪಸ್ಸುಗಳನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಬಯಸಿದ ಫಲ, ಸತ್ಕಾರ, ಮರ್ಯಾದೆಗಳು ಸಿಗುವುದು ಅನಿಶ್ಚಿತ. ಸಿಕ್ಕರೂ ಕೂಡ, ಅವು ಅಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಇರುವ ನಾಶವುಳ್ಳವುಗಳು." ಎಂದು ಭಗವಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

"ಮೂಢತನದಿಂದಾಗಲೀ, ಹುಮ್ಮಸ್ಸಿನಿಂದಾಗಲೀ, ಹಠದಿಂದಾಗಲೀ, ತನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಪೀಡನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿ ಮಾಡುವ ಶಾಸ್ತ್ರವಿರುದ್ಧವಾದ ಏಕಪಾದ ಸ್ಥಿತಿ, ಕಟ್ಟುಪವಾಸ, ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಾಮಸಿಕ ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರರಿಗೆ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಕೆಡಕನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತಾಮಸಿಕ ತಪಸ್ಸು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ." ಎಂದು ಭಗವಂತ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ದಾನ ನೀಡುವುದು ನನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಆಗಿದೆ. ದಾನ ಮಾಡಿದರೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡಿದಂತಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾದ ಕೊಡುವವನು, ತಾನು ಇತರರಿಗೆ ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಅದು ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ, ಕೇವಲ ಕರ್ತವ್ಯ ಭಾವದಿಂದ ದಾನ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಭಗವಂತ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಂತ ನಮಗೆ ಶಕ್ತಿ, ಬುದ್ಧಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಸಂತೋಷ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸದೆ, ಕರ್ತವ್ಯ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಮಾಡುವ ದಾನವನ್ನು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ದಾತವ್ಯ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ದೇಶ, ಕಾಲ, ಪಾತ್ರಗಳ ವಿಚಾರ ಮಾಡಿ ನೀಡುವ ದಾನ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ದಾನವಾಗಿದೆ. ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಗುರುಗಳು ನಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ದಾನ ಮಾಡಲು ಹೇಳಿದರೆ, ಶುಕ ನೀತಿಯು ನಮ್ಮ ಗಳಿಕೆಯ ಐದನೇ ಭಾಗ ದಾನ ಮಾಡಲು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಥೆ ಇದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾಮ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಬಹಳ ಸಜ್ಜನನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ರಾಜ್ಯದ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಹ ರಾಜನಂತೆಯೇ ಇದ್ದರು. ಮಳೆ ಬರಲಿ, ಬರ ನೀಗಲಿ ಎಂದು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅದರಂತೆ ಪುರೋಹಿತರು ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ತ ಜನತೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಕಟ್ಟಿಗೆ, ಸಮಿತ್ತು ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತಂದಿದ್ದರು. ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇಂದ್ರನು ಯಜ್ಞದಿಂದ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಸುರಿಸಿ, ಬರಗಾಲವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಿದನು.

ಈ ಯಜ್ಞದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಸಮಸ್ತ ಜನರು ನೆರೆದಿದ್ದರು. ಯಜ್ಞ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಜನರು ಮನೆಗೆ ಮರಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಳೆ ನಿಂತು ಬಿಸಿಲು ಬಂದಿತ್ತು. ದಾರಿಯಲ್ಲಿ, ಜನರು ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಮೋಡ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಪುಣ್ಯವಂತನಾಗಿರಬೇಕು, ಅವನಿಂದಾಗಿ ಯಜ್ಞದೇವನು ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಎಲ್ಲರೂ ಭಾವಿಸಿದರು. ಈ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಪುಣ್ಯವಂತನಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ನೋಡಲು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಆ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಒಬ್ಬ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ಬಡ ವೃದ್ಧೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಈಗ ಅವರಿಬ್ಬರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೋಡ ಕವಿದಿತ್ತು ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಪುಣ್ಯವಂತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದರ್ಥ. ಸಾಧು ವೃದ್ಧೆಗೆ, "ನೀವು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮಳೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿರುವಿರಿ ಅಂತಹ ಯಾವ ಪುಣ್ಯ ನೀವು ಮಾಡಿರುವಿರಿ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವಳಿಗೆ ಏನೂ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಅವಳು ಓಡುತಿದ್ದಂತೆ ಮೊಡಗಳು ಅವಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದವು. ಈ ಬಡ ವೃದ್ಧೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಪುಣ್ಯವಂತಳು ಎಂದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮನವರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಅವಳ ಹತ್ತಿರ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆಹುತಿ ಮಾಡಲು ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ಗಂಟು ಮೂಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಅವಳು ಯಜ್ಞಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ್ದಳು. ಪ್ರತಿದಿನ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರಸಾದದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂದು ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಹಸಿದ ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಅವಳು ಕೊಡುತಿದ್ದಳು.

ಈ ಬಡ ವೃದ್ಧೆಯು ಹತ್ತಿರ ಏನೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವಳು ತನ್ನಲಿದ್ದ ಕೊನೆಯ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿದಳು. ದಾನವಾಗಿ ಪಡೆದ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಸಿದ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕೊಡುತಿದ್ದಳು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಅವಳಿಗೆ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗಿದ್ದನು. ನಾವು ಜನರಿಗೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಅನೇಕ ಉಡುಗೊರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವೂ ಒಂದು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಜೊತೆಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಅವರನ್ನೂ ಸಂತೋಷಗೊಳಿಸುವುದು ಸಹ ಒಂದು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿದೆ.

ಈಗ ರಾಜಸ ದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯೋಣ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನವರಾತ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಬೇರೆ ಹಬ್ಬಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಇತರರ ಹತ್ತಿರ ಬಲವಂತವಾಗಿ ದೇಣಿಗೆ ಕೇಳಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಅರೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕ್ಲೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ ದಾನವಾಗಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ದಾನ ನೀಡಿದರೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೀಡಬೇಕು. ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅನರ್ಹರಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡಬಾರದು. ಅಗೌರವ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ದಾನ ತಾಮಸಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ದಾನವನ್ನು ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ (ಸಾವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ) ಯಾರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಏನನ್ನೂ ದಾನ ಮಾಡದೆ, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅವಿಧೇಯತೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ಅವಹೇಳನಕಾರಿಯಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯಬೇಕು. ಅಂತಹ ದಾನಗಳನ್ನು ತಾಮಸಿಕ ದಾನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ

ಓಂ ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಓಂ ಇದು ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅ+ಉ+ಮ್. ಇಲ್ಲಿ ಅ ಅನ್ನು ಸ್ಥೂಲ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಊ ಅನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮ್ ಕಾರವನ್ನು (ವ್ಯಂಜನವಾಗಿರುವ ಮ್) ನಿರಾಕಾರ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಓಂ ಅನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಾಙ್ಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಓಂ ಒಂದು ಸತ್ಯ. ಓಮ್ ತತ್ ಸತ್. ಇದನ್ನು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಘನ ಬ್ರಹ್ಮನ ಹೆಸರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ವೇದ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಅಥವಾ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಓಂ-ತತ್-ಸತ್ ದೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಮ್ಮಿಂದ ಏನಾದರು ತಪ್ಪುಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ಭಗವಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಂತ್ರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಜಪಿಸಬೇಕು, ಹೇಗೆ ಜಪಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಎಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಾನು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಮೂಡುವ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಭಗವಂತ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಓಂ ಅಥವಾ ಓಂಕಾರದ ಪಠಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್ ಎಂದರೆ ಇದು ನಿನ್ನದು. ಹೀಗೆ ಭಾವಿಸಿದ ಮೋಕ್ಷಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ತತ್ ಇದು ಸರ್ವನಾಮ. ಸತ್ ಇದು ವಿಶೇಷಣ. ಓಂ ಎಂಬುದು ಹೆಸರು. ಸತ್ಕರ್ಮ, ಸನ್ಮಾರ್ಗ, ಸದ್ಭಾವನೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಎಲ್ಲ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಗತಿಗಳು ಸತ್ ಪದದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಯಾವಾಗಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಹೀಗೆ ಓಂ ತತ್ ಸತ್ ಎಂಬುದು ನಾಮಪದ, ಸರ್ವನಾಮ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ.

ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಭಗವಂತ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಭಗವಂತ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿದ ಯಜ್ಞ, ದಾನ, ತಪಸ್ಸು ಅಸತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮೂರೂ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಿಥ್ಯದಿಂದ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ತತ್ತ್ವವೇ ಶ್ರದ್ಧೆ. ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಭಗವಂತ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹರಿ ನಾಮಸಂಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಪಠಿಸಿ ಸುಂದರವಾದ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಸಂಪನ್ನಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾಧಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.