विवेचन सारांश

భక్తియోగము -భక్తుల లక్షణములు

12.12 తత్వ  గ్రహణము  లేని అభ్యాసం కన్నా ఙ్ఞానము గొప్పది. పూజ, శ్రవణము వంటి కార్యాలను మనము ఇంద్రియాలతో చేస్తుంటాము. వీటిని శ్రధ్ధగా చేయాలంటే మనసు మన నియంత్రణలో ఉండాలి. దీనికి అభ్యాసం ఎంతో అవసరం. ఈ అభ్యాసం కన్నను ఙ్ఞానము శ్రేష్ఠమైనది. ఙ్ఞానము కంటే భగవధ్యానము గొప్పది. కర్మ ఫలత్యాగము వీటన్నిటి కన్నను మిక్కిలి ఉత్తమము. నాది, నా వారు, నా వస్తువు అన్న వ్యామోహం ఉన్నంతవరకూ మన అహంకారం పోదు.  ముక్తిని కూడా పొందలేము. అందువలన మార్గం ఏది ఎంచుకున్నా, నిశ్చలచిత్తం తో గమ్యం చేరడానికి ప్రయత్నించాలి.

12.13 భక్తుని యొక్క ప్రధమలక్షణం ద్వేషం లేకుండా ఉండటం. ఇతరుల అభివృద్ధి చూసి చింతించకూడదు. సర్వ ప్రాణులపట్ల కరుణ, ప్రేమ, సుఖదుఃఖాలయందు సమతుల్యత, క్షమాగుణం,ఈర్ష్యారాహిత్యం, భక్తులలో భగవంతుడు కోరుకునే లక్షణాలు. ఇవే కాకుండా.........

12.14 సర్వకాల సర్వావస్ధలందు సంతుష్టుడు, మనోఇంద్రియనిగ్రహము, ధృఢనిశ్చయముకలవాడు, నాది, నేను అనే భావన మరియు మమకారము లేనివాడు, దయ, కరుణ మానవత్వము  కలవాడు, మనస్సు, బుద్ధి కృష్ణునికే అర్పణ చేసినవాడు ఆ దేవాదిదేవునికి అత్యంత ప్రియభక్తుడు.
వ్యామోహం తగ్గితే భక్తి పెరుగుతుంది. దంపతులు రిఫ్రిజిరేటర్ కొనడానికి ఒక  దుకాణానికి వెళ్ళి, నచ్చిన దానిని ఎంచుకున్నారు. సేల్స్ మాన్ దానిని వేరే వారు తీసుకోకుండా ఉండటం కోసం "సోల్డ్ " అని వ్రాశి రశీదు తయారుచేస్తున్నాడు. ఇంతలో ఆ దుకాణం లో రద్దీ పెరిగింది. ఇంకా డబ్బు చెల్లించకపోయినా, ఆ వస్తువు వారి సొంతం కాకపోయినా, పనివారు మోసుకొస్తున్న వస్తువుల వలన తమ  ఫ్రిడ్జ్ కి గీతలు పడవచ్చని ఆందోళన పడసాగారు ఆ దంపతులు. నాది అనే ఈ భావనే మానవులని బంధాలతో కట్టివేస్తుంది. 
మహాభారతం లో యక్షుడు ధర్మరాజు ని "ఈ లోకంలో దరిద్రుడు ఎవరు?"అని అడిగాడు. దానికి సమాధానం గా ధర్మరాజు "సంతృప్తి అన్నది లేనివాడే అత్యంత దరిద్రుడు " అని చెప్పారు.
భక్తులకు ఉండవలసిన మరో లక్షణమైన నిశ్చయానికి ఉదాహరణ పార్వతీఅమ్మవారు. తన గురువైన నారదుల వారి సలహాతో పరమేశ్వరుడిని పరిణయం చేసుకోవడానికి ఎన్నో సంవత్సరాలు ఘోరతపస్సు చేసారు. ఆమె మనసు మార్చడానికి సప్తర్షులు వచ్చి శివుని తక్కువచేసి మాట్లాడినా సరే ఆమె తన నిశ్చయాన్ని మార్చుకోలేదు. గిరి పుత్రికను కనుక నా మనసు కూడా రాతి వంటిదే అని వారికి చెప్పి తన తపోబలం, ధృఢనిశ్చయంతో  చివరికి ఆ పరమశివుడిని పరిణయమాడినారు.

12.15 తన ప్రియభక్తుల లక్షణాలు గురించి కృష్ణ పరమాత్మ ఇంకా ఇలా తెలిపారు. ఈలోకం లో ఎవరికీ ఉద్వేగం కలిగించని వాడు, ఎవరి వలన తాను ఉద్వేగం పొందనివాడు, కోపము, భయము, ఈర్ష్య, అతిసంతోషము వంటి గుణాలు లేని వారు భగవంతుని ప్రియభక్తులు.
భర్తృహరి నీతిశతకం లో ఇలా చెప్పబడింది. 
హరిణి(జింక), చేప, సజ్జనుడు ఎవరికీ హాని తలపెట్టకుండా తమతమ నివాసాలలో ఉంటారు. కాని వేటగాడి వలన జింకకు,మత్యకారుని వలన చేపకు, దుష్టుని వలన సజ్జనుడికి అపాయం ఉంటూనే  ఉంటుంది. ఎట్టి అసహనానికి లోను కాకుండా ఇటువంటి వారి నుండి అప్రమత్తం గా ఉండాలి. 
భయాలకు,ఉద్వేగాలకు,సంతోషాలకు అతీతమైన స్థితి ని పొందగలగాలి.

12.16 ఏ మాత్రమూ కాంక్ష లేనివాడు, మనస్సు, శరీరము, ఇంద్రియాల శుచి గలవాడు, కర్తవ్యాన్ని శ్రద్ధ గా చేయగల దక్షత కలవాడు, పక్షపాతరహితుడు అయిన భక్తుడు భగవానునికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రుడు. దేహశుభ్రత, పూజాగృహ నియమపాలన, నివాసస్థల మరియు పరిసర శుభ్రత ఎంతో ముఖ్యం. 
దక్షత గురించి చిన్నకధ చెప్పుకుందాము.
వ్యాపార నిమిత్తం ఒక ఊరు వెళ్ళిన ముగ్గురు వ్యక్తులు
ఒకేచోట బస చేయడం వలన మిత్రులవుతారు. ఒకరోజు మూడవ వ్యక్తి వద్ద తినడానికి ఏమీ లేదని గ్రహించిన ఒక మిత్రుడు తనవద్ద ఉన్న 5రొట్టెలను,ఇంకొక మిత్రుడు తనవద్ద వున్న 3రొట్టెలను కలిపి, ఒక్కోరొట్టెను 3భాగాలుగా చేసి, తిని , నిద్రించారు.ఉదయం లేచి చూస్తే మూడవ మిత్రుడు కన్పించలేదు.వారికి ఒక లేఖ, దాని పక్కనే 8బంగారు నాణాలు కన్పించాయి. ఆ లేఖ లో వారికి ధన్యవాదాలు తెలుపుతూ, ఆ నాణాలు వారికే అని ఉంది. 
ఆ 8బంగారునాణాల పంపిణీలో  విబేధాలు రావడం వలన ఆ ఇరువురు న్యాయం కోసం గ్రామాధికారి వద్దకు వెళ్ళారు.ఆయన మొదటి వ్యాపారికి 1నాణెం,రెండవ వ్యాపారికి 7నాణాలు పంచాడు. మొదటి వ్యాపారి తన వద్ద ఉన్న 5రొట్టెలను 15 ముక్కలు చేసి 8ముక్కలు తను తిని 7ముక్కలు మూడవ వ్యాపారికి ఇవ్వడం వలన అతనికి 7నాణెం ఇచ్చాడు. రెండవ వ్యాపారి తనవద్ద ఉన్న 3రొట్టెలను 9ముక్కలు చేసి , 8ముక్కలు తను తిని 1ముక్క మూడవ వ్యాపారికి ఇవ్వడం వలన అతనికి 1నాణెము ఇచ్చాడు. గ్రామాధికారి తన తెలివితేటలతో, దక్షత తో  7ముక్కలు ఇచ్చిన వానికి 7నాణాలు,1ముక్క వానికి 1నాణెం ఇచ్చి, వారి సమస్యను పరిష్కరించాడు. అంతేకాకుండా ఎట్టి పక్షపాతం లేకుండా ఇరువురిని సమదృష్టితో చూడడం వలన సరైన తీర్పు ఇవ్వగలిగాడు.              
అనుకున్నది  జరగనప్పుడు కోపము,దుఃఖము కలుగుతాయి.కాని అదంతా భగవత్పాప్తాప్తి అని భావించి నిశ్చింతుడై ఉండటం భక్తుని లక్షణము.

12.17
దేనియందు ద్వేషములేనివాడు,సుఖదుఃఖాలకు ఒకేరీతిగా స్పందించువాడు, శుభాశుభకర్మల ఫలితాలను త్యజించిన వాడు, దేనినీ ఆశించనివాడు భగవంతుని ప్రియభక్తుడు.

12.18 
వెలుగు వెంట నీడ, సుఖము వెంట దుఃఖము,మిత్రుల వెనుక శతృవులు ఉండుట సహజము. ఇది తెలుసుకోకుండా క్రియకు ప్రతిక్రియ చేయాలనుకోవడం మానసిక హింసే అవుతుంది. మానావమానములు,శీతోష్ణ సుఖదుఃఖాల పట్ల సమబుధ్ధి గలవాడు, స్ధితప్రజ్ఞుడు అయిన భక్తుడు భగవానునికి ఎంతో ఇష్టుడు.

12.19 
ఎవరు నిందించినా, అవమాన పరచినా చలించక, తనకు లభించిన దానితోనే సంతృప్తి చెందుతూ, తన నివాసస్ధలముల పట్ల కూడా అత్యాసక్తి చూపక, స్ధిరమైన భక్తి భావంతో జీవించు భక్తుడు దేవదేవునికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రుడు. భగవంతునికి ఎప్పుడూ  ప్రియభక్తుడిగా ఉండదలచి హనుమంతుడు చేసిన ప్రయత్నాన్ని తెలుసుకుందాము.
సీతమ్మ వారు ఎప్పుడూ నుదిటిమీద, పాపిట్లో సింధూరం ధరించేవారు. దానికి కారణం ఏమిటి అని హనుమ అడిగితే, శ్రీ రామచంద్రునికి ఆ సింధూర అలంకరణ ఇష్టమని చెప్తారు. వెంటనే ఆంజనేయ స్వామి శరీరమంతా సింధూరపు పూతతో తన స్వామి కోసం తయారయ్యారు. భగవంతుని పట్ల భక్తునికి గల భక్తి భావము అట్టిది. అందుకే దేవాలయాలలో ఆంజనేయుని విగ్రహం సింధూరంతో నిండి ఉంటుంది.

12.20 
సర్వ ప్రాణుల ఎడ కరుణ, ప్రేమ, మమకార రాహిత్యము, మిత్రత, క్షమ, ధృఢనిశ్చయము, ఈర్ష్యారాహిత్యం, సావధానత, అనుకూల ప్రతికూలతలయందు సమభావము, సంతృప్తి, భగవదర్పితమైనమనసు, బుద్ధి, ఉద్వేగరాహిత్యము,శుచి, పవిత్రత, కార్యశీలత, సర్వకర్మఫలముల పట్ల అనాసక్తి, కోరికలు లేకుండుట,శుభాశుభకర్మలపై సమభావము, నిష్పాక్షికంగా ఉండుట, మానావమానముల యందు సమభావము, నివాసస్ధల మందు అనాసక్తి, మననశీలి, ధైర్యశాలి .... ఇట్టి లక్షణాలు కలిగిన భక్తులు భగవానునికి అత్యంత ప్రీతిపాత్రులు. ఎవరైతే ఈ ధర్మమార్గాన్ని అనుసరిస్తారో వారు నాకు అత్యంత ప్రియులు . వారు నిశ్చయంగా నన్నే చేరగలరు అని కృష్ణ పరమాత్మ తెలియజేసారు.
ఈ విధంగా శ్రీ కృష్ణ పరమాత్మ భక్తునికి ఉండవలసిన 39లక్షణాల గురించి అర్జునునికి, ఆయనను మాధ్యమంగా చేసుకుని సకలమానవాళి కి తెలియజేసారు .
 వివేచకులు గీతాభిలాషులందరికి ఈఅధ్యాయపు వివేచన అందచేసే అవకాశాన్ని కల్గించిన భగవానునికి, గురుదేవులకి వందనములు అర్పించి, ప్రశ్నోత్తర కార్యక్రమమాన్ని మొదలుపెట్టారు. 
ప్రశ్న 1:
ఒక వ్యక్తి  మన ఎదురుగానే ఎన్నో పాపాలు చేస్తూ, మనకి కష్టం కలిగిస్తుంటే ఏం చెయ్యాలి?
జ. ఆ వ్యక్తి మన కుటుంబం లోనివాడే అయితే సహించాలి, వీలైతే మార్చడానికి ప్రయత్నం చేయాలి. బయట వ్యక్తి అయితే వారిపై క్రోధం చూపరాదు. చిన్న తప్పులయితే క్షమించగలగాలి. 
ప్రశ్న 2:
గురువు యొక్క ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?
జ . పుస్తకాల వలన, యూ ట్యూబ్ చూడటం వలన దివ్య ఙ్ఞానము రాదు. సరైన మార్గం లో ఙ్ఞానాన్ని పొందాలంటే శాస్త్రపఠనం చేసిన గురువు వద్ద శిష్యరికం చేయాలి. ద్రోణుడు తనకి విలువిద్య నేర్పనని చెప్పినా నిరాశ పడకుండా ఏకలవ్యుడు ఆయన ప్రతిమను పెట్టి విలువిద్య నేర్చుకున్నాడు. కృష్ణ పరమాత్మని కొందరు తమ గురువు గా భావిస్తూ ఉంటారు.