विवेचन सारांश

యోగత్వము-అష్టాంగ యోగ విధానము

 ద్వౌ భాగౌ పూరయేదన్నైః తోయే నైకం ప్రపూరయేత్

మారుతస్య ప్రచారార్థం చతుర్థమవశేషయేత్॥

కడుపులోని సగభాగమును అన్నాదుల చేతను, పాతిక భాగమును నీటి చేతను నింపి తక్కిన పాతిక భాగమును గాలి ఆడుటకు ఖాళీగా ఉంచవలెను. కడుపు నిండుగా భోజనము చేస్తే అస్వస్థత కలుగుతుంది. అస్వస్థతతో ధ్యానము చేయలేము. ఎవరైతే స్వయంలో స్థిరముగా ఉంటాడో, అతడు స్వస్థతను కలిగి ఉంటాడు. అనగా ఆత్మలో చిత్తమును ఉంచగలిగితే అదే స్వస్థత. అట్టి స్వస్థ శరీరము కోసం ఎట్టి ఆహారము స్వీకరించాలో పరమాత్మ తెలియజేయుచున్నాడు.

ప్రశ్న: భగవద్గీతా శ్లోకములు శుద్ధ ఉచ్చారణతో చదవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాను. కాని యోగాభ్యాసము చేయడము అనివార్యమా?

జవాబు: భగవద్గీతా శ్లోకములు నేర్చుకోవడానికి ఎలాంటి అర్హత అవసరము లేదు. అలాగే యోగాభ్యాసము చేయడానికి ఎలాంటి అర్హతలు అవసరం లేదు. అందరూ చేయవచ్చును. కాని ధ్యానము చేయుటకు మొదటి మెట్టు ఆసనసిద్ధి. అది యోగాభ్యాసము ద్వారానే సాధ్యపడును. ప్రతీ మానవుని యొక్క అంతిమ లక్ష్యము తన స్వ స్వరూపమును తెలుసుకొనుట. దానిని పొందుటకు ధ్యానము చేయాలి. ధ్యానము చేయుటకు మొదటి మెట్టు ఆసనసిద్ధి. అది యోగాభ్యాసము ద్వారానే సాధ్యపడును.

ప్రశ్న: యోగాభ్యాసము, ప్రాణాయామము రెండింటిలో ఏదో ఒకటి చేయవచ్చునా?

జవాబు. యోగాభ్యాసము చేయడము వలన శరీరము పై నియంత్రణ సాధ్యమగును. ప్రాణాయామము చేయడం వలన మనస్సుపై, చిత్తము పై నియంత్రణ కలుగును. తద్వారా అంతరంగ శుద్ధి జరుగును. యోగాభ్యాసము ద్వారానే ఆసనసిద్ధి కలుగుతుంది. ఆసనసిద్ధి కలగనిదే ప్రాణాయామము చేయలేము. అందువలన ఆసనములు వేయడము మరియు ప్రాణాయామము వరుసగా చేస్తూ వెళుతూ ఉంటే ప్రత్యాహార స్థితికి చేరుతాము. అనగా ఇంద్రియాలు బాహ్య విషయాలను వదిలి అంతర్ముఖ మగును. తద్వారా యోగము పొందగలము.

ప్రశ్న. అష్టాంగయోగము ఆచరించడము చాలా కఠినము. అందువలన భక్తి మార్గములో వెళితే మనసు, బుద్ధి, చిత్తము, అహంకారములను భగవంతుని యందే పెడితే సరిపోతుంది అంటారు కదా మరి! యోగాభ్యాసము అవసరమా?

జవాబు: భక్తిని పెంపొందించుకోవడానికే ఈ ఉపాయములన్నీ. మనస్సు, బుద్ధిని భగవంతునిపై పెట్టండి అనగానే అవి ఏమన్నా పూలు కాని, పండ్లు కాని, గంధము కాని కాదు కదా! సమర్పించాను అని అనటానికి. మనసు, బుద్ధి, చిత్తము, అహంకారము లను భగవంతునిపై ఉంచడానికి ఈ యోగాభ్యాసము, ప్రాణాయామము, ప్రత్యాహార సాధనలు. అందువలన భగవద్గీతాలో చెప్పబడిన సాధనములు అన్నింటిని చేస్తూ వెళ్లాలి. యోగాభ్యాసము రోజులో ఒక గంట చేయగలము. మరి మిగతా సమయములో మన కర్తవ్య కర్మలను పరమాత్మ కోసం చేస్తున్నాను అన్న భావనతో అర్పిస్తూ వెళితే, చిత్తము భగవంతుని యందే ఉండును. ఏదో విధముగా కర్మలు చేస్తూనే చిత్తమును భగవంతునితో కూడి ఉంచుతూ ఉంచాలి. ఇదే భగవద్భక్తి.

ప్రశ్న : ధ్యానానికి కూర్చున్నప్పుడు ప్రశాంతముగా ఉంటూ నాసికాగ్రముపై దృష్టి ఉంచాలి అన్నారు కదా! మరి బీజమంత్ర ఉచ్ఛారణ ఉదాహరణకు ఓం నామమును కూడా జపించవచ్చునా?

జవాబు. నామ జపము కూడా ధ్యానము కుదురుట కోసమే చేయుదుము. ఈ మంత్ర జపములో కూడా రకములు కలవు. మొట్టమొదటగా నామమును బయటకి దగ్గరగా ఉచ్చరించుట, తదనంతరం శబ్దం రాకుండా పెదవులతో కదులుతూ, కేవలం పెదవులు మాత్రమే కదులుతూ చేసే జపము.తర్వాత మనసునందే జపము చేయుట మొదలైనని జపములోని రకములు. ఇవన్నీ యోగత్వమును పొందుటకు సాధనములే. ఒకవేళ ఓంకార జపము చేస్తూ ఉంటే మనసు లయమైనచో ఆ ఓంకార జపం చేయవచ్చును. భ్రూమధ్యలో ఓంకార ప్రతిమను స్థాపించి, ధ్యానము చేస్తే మనసు, బుద్ధి దాని యందే ఏకీకృతమవుతే మిగతావన్నీ వదిలిపోవును..

ప్రశ్న: పరమాత్మ అంతటా అణువణువు నందు ఉన్నాడు కదా మరి! ధ్యానమునందు భగవంతుని స్వరూపముపై దృష్టి కేంద్రీకరించాలి అంటే ఏ స్వరూపము పై కేంద్రీకరించాలి?

జవాబు: అంతటా నిండి ఉన్న నిరాకార పరబ్రహ్మమును మనము ఏ రూపములో పూజించగలము? కాబట్టి మన ఇష్ట దైవము మూర్తి స్వరూపములో ధ్యానము చేయాలి.

ప్రశ్న: ధ్యానము నందు ఓంకారమును ఉచ్చరిస్తే ఏమైనా లాభము ఉంటుందా?

జవాబు: ఓంకార జపము చేస్తే భగవంతుడిని తన నామముతో పిలిచినట్టే. ఓంకారమును భగవంతుని నామముగా అంగీకరించారు పెద్దలు. ఏదైనా కార్యమును ఓం అంటూ ప్రారంభిస్తూ, తత్ అంటూ పరమాత్మ కోసం చేస్తున్నాననే భావముతో చేస్తూ, సత్ అంటూ పరమాత్మకు అర్పణ చేస్తూ ఆచరిస్తే ఆ కార్యము సత్కార్యము అగును. ఈ విధముగా ఓంకారమును వినియోగిస్తారు.

మరొక విధానము:

ఓంకారమును జపము చేయడము అంటే, నాదానుసంధానము చేయడము అంటారు. ఓంకారము యొక్క నాదముతో అనుసంధానమవడం. ఆ నామ జపము వలన కలిగే ప్రకంపనల వలన శరీరము, మనసు, చిత్తము స్థిరమవును.. తద్వారా చిత్తమును ఏకాగ్రము చేయగలము. కాని ఓంకార జపమునకు నియమములు కలవు. మహిళలు ఓంకార జపము చేయకూడదు అనే నియమము కలదు. కాబట్టి గురువుల మార్గదర్శనములో ఓంకార సాధన చేయాలి