विवेचन सारांश

అంతఃకరణ శుద్ధితో ఆత్మజ్ఞానం సాధ్యం !

అనాదియగు పరమాత్మయే జీవుడి లోని జీవాత్మ. ఈ శతాబ్దిలోని ఒక మహా పురుషుడు మనకు గుర్తుకు వస్తారు. గీతా భవన్ లో సత్సంగం చేయు పరమ శ్రద్ధేయ స్వామి రామ సుధాంశ్ జీ మహారాజ్, గోస్వామి తులసీదాస్ వారి రామచరిత్ మానస్ లోని చౌపాయి గురించి తెలుపుతూ, జీవుడిని ఈశ్వరుడి అంశగా, అవినాశిగా తెలిపారు. పూజ్య స్వామీజీ గోవింద్ దేవ్ గిరి మహారాజ్  భగవద్గీతాను సిద్ధాంత శాస్త్రంగా, రామాయణాన్ని అన్వయ శాస్త్రంగా తెలుపుతారు. శ్రీకృష్ణ భగవానులు తెలిపిన అంశాలనే శ్రీరామచంద్రుల వారు తమ జీవితంలో ఆచరించి చూపారు. పరమాత్మ యొక్క అంశయే జీవుడు. దేహంలోని సనాతనుడైన పరమాత్మ యొక్క అంశయే జీవుడు. జీవుడు వాస్తవంగా అల్పుడు కాదు. కాని జీవుడు ప్రకృతి యందు స్థితములైన మనస్సును, ఇంద్రియములను శబ్దాది విషయముల ద్వారా తనవైపు ఆకర్షిస్తాడు. జీవుడు సనాతనుడు. కాని తన సస్వరూపాన్ని మరిచిపోతున్నాడు. సనాతనుడైన పరమాత్మ అశ్వత్థ వృక్షం వలే, వివిధ శాఖలతో, చివుళ్ళతో వర్ధిల్లుచున్నాడు. శాస్త్రాకారులు పరమాత్మను మహాకాశంగా, బ్రహ్మాండాన్ని మటాకాశంగా, అందులోని జీవులను ఘటాకాశంగా వర్ణిస్తారు. ఆ ఘటాకాశంలో ఉన్నవాడు జీవాత్మ. జీవాత్మ లేని దేహమునకు అస్తిత్వంలేక విసర్జించబడుతుంది. జీవాత్మ మనస్సు మరియు పంచేంద్రియాలగు స్పర్శ, శబ్ద, రూప, రస, గంధాలచే బాహ్య ప్రపంచంతో అనుబంధం కలిగి ఉంటుంది. మనస్సు జన్మజన్మాంతర సంస్కారాలతో కూడి ఉంటుంది. మన సంస్కారాలు ఒక శరీరం నుండి మరో శరీరంలోకి ఏ విధంగా సంక్రమిస్తాయి ?

వాయువు సుగంధమును గాని, దుర్గంధమును గాని ఒక చోటు నుండి మరొక చేటుకు తీసుకు వెళ్తుంది. వాయువునకు ఎలాంటి పక్షపాతం లేదు. ఇంద్రియ, మనస్సులకు అధిపతి అయిన జీవాత్మ శరీరాన్ని వీడినప్పుడు, కామనలు, వాసనలు, సంస్కారాలు, ఇష్టాయిష్టాలతో కూడి వెళ్లి నూతన శరీరాన్ని గ్రహిస్తుంది. వాయువుతో పాటు వాసన వెళ్లునట్లు, జీవాత్మతో కూడి ఇంద్రియ మనంబులు వెళ్తాయి. కాబట్టి సంస్కారములను బట్టి మరు జన్మ కలుగుతుంది. జన్మరాహిత్యానికి వాసనారాహిత్యం తప్పనిసరి.

జీవాత్మకు ఎట్టి ఇంద్రియ వికారాలు లేవు. కాని జీవాత్మ మనస్సు మరియు కళ్ళు, చెవులు, ముక్కు, నాలుక, చర్మం మొదలగు ఇంద్రియాలను ఆశ్రయించి, శరీరాలను మారుస్తూ ఉంటుంది. కామనల వల్ల జన్మలు లభిస్తాయి. జింక చెవులకు శబ్ద గ్రాహ్యత ఎక్కువ. అతి వేగంగా పరిగెత్తే చిరుత 40 సార్లు ప్రయత్నిస్తే ఒకసారి జింకను పట్టుకోగలుగుతుంది. వేటగాళ్లు జింక దగ్గర ఉన్న కస్తూరిని పొందడానికి వేటాడుతారు. దానికి సంగీతం అంటే ఇష్టం. ఆ సంగీతం వినగానే జింక దాని పట్ల ఆసక్తిని చూపుతుంది, ఆస్వాదిస్తుంది. కస్తూరి స్థానం దాని అండ కోశం వద్ద ఉంటుంది. సంగీతంలో లీనమైన జింక అండ కోశాన్ని వేటగాళ్లు కోసేస్తారు. శబ్ద ఆకర్షణలో అతివేగంగా పరిగెత్తే జింక చలనం లేక బలైపోతుంది. అలాగే నేత్రాలు రూపాన్ని ఆస్వాదిస్తాయి. దీపకాంతి ప్రకాశానికి ఆకర్షితమై కీటకాలు అగ్నికి బలి అవుతాయి. చర్మానికి స్పర్శ గుణం ఉంటుంది. అడవిలో సర్వ శక్తిశాలి అయిన ఏనుగు మావటి వానికి లొంగుతుంది. అమావాస్య రాత్రి, 8 అడుగుల గోతిపై ఒక ఆడ ఏనుగు నిర్మాణాన్ని తయారుచేసి, దానికి ఏనుగు పేడను పూస్తారు. ఆడ ఏనుగు శబ్దాన్ని ఒక యంత్ర సహాయంతో వినిపిస్తారు. ఆ దిశగా మగ ఏనుగు పరిగెత్తుతూ వచ్చి, దాని వాసనను పసిగట్టి, ఆడ ఏనుగు రూపం పట్ల ఆకర్షింపబడి, గోతిలో పడుతుంది. మూడు రోజుల పాటు పెనుగులాడుతుంది. అలసిపోతుంది. ఆకలేస్తుంది. ఆ నిస్సహాయ స్థితిలో మావటి వాడు వచ్చి అరటిపళ్ళు, రొట్టెలు ఇస్తాడు. అలా ఆహారం ఆశ చూపి, ప్రతి రోజు తనకు అనుకూలంగా, ఏనుగుకు శిక్షణ ఇస్తూ లోబర్చుకుంటాడు. తన విశ్వాసంలోకి తీసుకొని, వారం తర్వాత గోతిలో నుండి ఏనుగును బయటకు తీస్తాడు. అప్పటికి ఏనుగు తన సహజ శౌర్యాన్ని కోల్పోతుంది, లొంగిపోతుంది. చేప రుచిని కోరి ఎరకు బలవుతుంది. బలమైన చెట్టును కూడా తొలిచే భ్రమరం తామర పుష్ప పరాగ రేణువుల మత్తుకు లోనై, సూర్యాస్తమయం తర్వాత సుకుమారమైన ఆకర్షణ పత్రాల మధ్య బంధించబడుతుంది. మనుష్యులు విపరీతంగా ఒక ఇంద్రియం మాత్రమే గాక, ఐదు ఇంద్రియాల ఆకర్షణలో ఉంటారు.

అజ్ఞానులు ప్రాపంచిక దృశ్య వాసనల ప్రభావం వలన, దేహ త్యాగం చేయు జీవాత్మను, విషయాలను భోగిస్తున్న జీవాత్మను, సత్వ స్వభావం కలిగిన జీవాత్మను తెలుసుకోలేరు. కేవలం వివేకం, జ్ఞానదృష్టి, విషయ విరక్తి కలిగిన జ్ఞాని మాత్రమే ఆత్మ విచారణ ద్వారా జీవాత్మను తెలుసుకొనగలడు. అనేక జన్మలుగా మనం ఈ చక్రభ్రమణం లోనే ఉన్నాము. ఈ జ్ఞానానికి వైరాగ్యం మరియు గురు సాన్నిధ్యం అవసరం. ఒక సత్య కథ కలదు. గత జన్మలో యోగినిగా ఉన్న ఒక స్త్రీ, తన బాల్యం నుండి భక్తి భావనతో, విషయాకర్షణ లేకుండా జీవితం గడుపేది. యుక్త వయస్సు వచ్చాక వివాహం చేశారు. తన సద్వవహారంతో తన భర్తను కూడ సత్సంగం పట్ల ఆకర్షితుడిని చేసింది. వారికి కాలాంతరంలో ఒక బాలుడు జన్మించాడు. అతడు ఎనిమిది సంవత్సరాల ప్రాయంలో, ఇంటి బయట ఆడుతూ పాము కాటుకు గురై మరణిస్తాడు. ధర్మాచరణ గల ఆ గృహిణి నిశ్చేష్టురాలై, ఆ బాలుడిని తమ గృహంలోని ఒక గదిలో ఉంచింది. తన భర్తను గూర్చి ఎదురు చూడ సాగింది. సాయంకాలం భర్త రాగానే అతనికి భోజనం వడ్డించింది. కాంతి విహీనమైన భార్య వదనాన్ని చూసి భర్త కారణమడిగారు. ముందు భోజనం కానివ్వండి, తర్వాత చెబుతానని భర్తకు తెలిపింది. కారణం తెలుపమని భర్త అడగగా, పక్కింటి గృహిణి చాలా సంవత్సరాల క్రితం ఒక వంటపాత్ర తన దగ్గర తీసుకుందని, ఇంత కాలం దాని అవసరం రాలేదని, ఇప్పుడు అవసరార్థం ఆ పాత్రను అడగడానికి వెళ్తే, తనతో ఆ స్త్రీ జగడానికి వచ్చి అరవ సాగిందని, ఏడవ సాగిందని, ఇతరుల సమక్షంలో గొడవ చేసిందని తెలిపింది. అప్పుడా భర్త అది చాలా పొరపాటని, ఎదుటివారి వస్తువును తిరిగి ఇవ్వడానికి ఏడువ వలసిన అవసరం ఏముందని అన్నాడు. ఇంతలో భర్త భోజనం చేయడం పూర్తయింది. భర్త తన చేతులు శుభ్రం చేసుకున్న తర్వాత, అప్పుడా యువతి వారి చేయి పట్టుకుని వేరే గదిలోకి తీసుకెళ్లింది. అచ్చట పుత్రుడు అచేతనుడై పడి ఉన్నాడు. మెడలో తులసి మాల ఉంది. దీపం వెలుగుతుంది. భర్త నిర్ఘాంతపోయి, కుప్ప కూలిపోయాడు. అప్పుడా యువతి సంయమనంతో, ఎవరి వస్తువును వారికివ్వడంలో దుఃఖమేముందని ఇప్పుడే అన్నారు కదా ! అని ఊరడించింది. ఆ పుత్రుడిని భగవానులు కొంత సమయానికై మనకి ఇచ్చారని, తిరిగి తీసుకెళ్లారని, తాము దుఃఖించకూడదని ఓదార్చింది. తన పత్ని యొక్క విచార ధారకు అతడు ఆశ్చర్యపోయాడు. పిల్లవాడి అంత్యక్రియలు చేసి, తదనంతరం ఆ దంపతులు బృందావనం వెళ్లి, తమ శేష జీవితాన్ని గడిపారు. అందరికి మరణం తథ్యం. కాని జ్ఞాని మరియు అజ్ఞాని యొక్క దృష్టికోణం భిన్నంగా ఉంటుంది.

ప్రయత్న పూర్వకంగా, ఆత్మ సాక్షాత్కారానికి గీతా చదివినా, ధ్యానం చేసినా, జపం చేసినా, పూజలు చేసినా లాభమేమి కలుగదు. ప్రయత్నానికి తోడు చిత్తశుద్ధి కావాలి. అప్పుడే ప్రయత్నం సఫలీకృతమౌతుంది. సద్గ్రంథ పఠనం, సజ్జన సాంగత్యం చేయు చిత్తశుద్ధి గల యోగులు, తమ యందే ఆత్మను దర్శించగలుగుతారు. కేవలం భగవద్గీతా పఠనం మాత్రమే సరిపోదు. దాని వల్ల పుణ్యం లభిస్తుంది. అంతఃకరణ శుద్ధి అత్యావశ్యకం.  వాసనలను తొలగించుకోవాలి. యమ నియమాలను నిత్యజీవితంలో ఆచరణలోకి రావాలి. భక్తుడి లక్షణాలను, దైవీ గుణాలను సొంతం చేసుకోవాలి. జీవన వ్యవహారాలలో మార్పు రావాలి. మనుష్యులు అవసాన దశలో, ఏ ఏ భావాలను స్మరిస్తూ దేహ త్యాగం చేస్తారో, ఆయా స్వరూపాలనే పొందుతారని భగవానులు తెలిపారు(భ.గీ.8-6). జీవితమంతా రామనామ స్మరణ చేసినా, అంత్య కాలంలో ప్రాపంచిక వాసనలతో శరీరాన్ని త్యాగం చేస్తే ఫలితం శూన్యం.

పరమాత్మ మహిమను అర్థం చేసుకోవాలి. జగత్తంతా వారి దివ్య విభూతులతో నిండి ఉంది. జగత్తంతటిని ప్రకాశింపజేయు సూర్యుడి యందు, చంద్రుడు యందు, అగ్ని యందు గల తేజస్సంతయు పరమాత్మకు చెందినది. అవి స్వయం ప్రకాశకములు కాదు.

సమస్త పదార్థములకు, ప్రాణులకు, శక్తి ప్రదాత పరమాత్మయే. పరమాత్మ భూమి యందు ప్రవేశించి సమస్త ప్రాణికోటిని తమ శక్తిచే ధరిస్తున్నారు. తాను రస స్వరూపుడైన చంద్రుడై సమస్త సస్యములను పోషిస్తున్నారు. మన ఉనికికి కారణమైన పరమాత్మ పట్ల సమర్పణ భావంతో వ్యవహరించాలి.

పరమాత్మ వైశ్వానరుడనే  జఠరాగ్ని రూపంలో ప్రాణుల శరీరాన్ని ఆశ్రయించి, ప్రాణాపాన వాయువులతో గూడి, వారు భుజించే నాలుగు విధములైన భక్ష్యము, భోజ్యము, లేహ్యము, చోష్యములనబడే ఆహారాలను జీర్ణం చేస్తున్నారు. కావున దైవమునకు నివేదన చేయకుండా,  స్వీకరించు భోజనం అపవిత్రమౌతుంది. సముద్రంలో వచ్చు బడబాగ్ని, అరణ్యంలో వచ్చు దావాగ్ని, శరీరంలోఉన్న జఠరాగ్నిగా, అగ్ని మూడు విధాలుగా ఉంటుంది. జఠరాగ్ని సూర్యోదయంతో మొదలై, వృద్ధి చెంది సూర్యాస్తమయంతో తగ్గుముఖం పట్టుతుంది. అందువల్ల సూర్యాస్తమయం లోపు ఆహారాన్ని స్వీకరించాలి.

ఇచ్చట పరమాత్మ స్వరూపమును తెలియజేయుచున్నారు. ఆ పరమాత్మ సర్వ ప్రాణుల హృదయం నందు అంతర్యామిగా ఉన్నారు . వారి వల్లనే జ్ఞాపకశక్తి, జ్ఞానము, మఱపు కలుగుచున్నది. వారు మనస్సుకు అధిష్టానంగా ఉన్నారు. కావున విషయ వాసనలకు దూరంగా ఉండాలి. వేదములచే తెలుసుకోదగినవారు, వేదములను సృజించినవారు,  వేదములను ఎఱిగిన వారు కూడ పరమాత్మయే. కావున వేదముల పట్ల అచంచల విశ్వాసం అవసరం. ఈ సృష్టికి ఆధారంగా ఉన్న వారి అఖండ చైతన్యాన్ని, సదా స్మృతి యందు ఉంచుకోవాలి.

ఈ ప్రపంచము నందు దేహాభిమానం గల, నాశనం కలిగిన  పురుషుడు మరియు ఆత్మ చైతన్యం గల, నాశనము లేని పురుషుడు కలరు. మోక్షం సిద్ధించు వరకు నశింపకుండా, కూటస్థ రూపంలో జీవుడు ఉంటాడు. పుట్టుక నుండి జీవుడి శరీరం మార్పులకు గురవుతూనే ఉంటుంది. నేను అనే చైతన్యం మాత్రం అక్షరంగా ఉంటుంది. ప్రకృతి-పురుషుడు, దేహం-దేహి, జడము-చైతన్యము, నాశి-అవినాశి అను పేర్లతో ఒప్పుచున్న పురుషులు ఇరువురు కలరు.

పైన తెలిపిన క్షర, అక్షర పురుషుల కంటెను భిన్నంగా ఉండి, మూడు లోకము లందు ప్రవేశించి, వాటిని నిర్వహించు సర్వలోకధారి, నాశరహితుడు, జగన్నియామకుడైన ఉత్తమ పురుషుడే పరమాత్మ మరియు ఈశ్వరుడు. దేహము, కూటస్థ జీవుడు అంతరించినా పరమాత్మ మాత్రం శాశ్వతుడు. అట్టి పరమపదమును గూర్చి జీవుడు అన్వేషించాలి.

క్షర, అక్షర పురుషులకంటే అతీతుడైనట్టి, శ్రేష్టుడైనట్టి అక్షరుడైన పరమాత్మ, ఈ లోకమున మరియు వేదములందు పురుషోత్తముడుగా ప్రసిద్ధి చెందినాడు. కాబట్టి ఈ అధ్యాయం పురుషోత్తమ యోగమైనది.

ఎవరైతే అజ్ఞానరహితుడై,  ఈ ప్రకారముగా ఆ పరమాత్మను పురుషోత్తముడిగా ఎఱుగుచున్నారో,  వారు సర్వజ్ఞులై, భక్తి భావంతో, పరిపూర్ణ మనస్సుతో ఆ పరమాత్మను భజిస్తూ ఉంటారు. కావున పరమాత్మను పొందవలెనన్న పరిపూర్ణ భక్తి మరియు అచంచల విశ్వాసం అవసరం.

ఇట్టి పరమరహస్యమైన శాస్త్రమును భగవానులు పాపరహితుడైన అర్జునుడికి తెలియజేశారు. కావున జ్ఞానప్రాప్తికి నిర్మలత్వం అవసరం. గీతా శాస్త్రము ప్రమాణపూర్వకమైనదిగా భగవానులు ఈ అధ్యాయము ద్వారా తెలిపారు. ఈ శాస్త్రాన్ని తెలుసుకున్నవాడు స్వస్వరూపానుభవం పొందే జ్ఞానవంతుడు, జన్మ సార్ధకతను పొంది కృతకృత్యుడు కాగలడు.

జీవితాన్ని గీతామయం చేసుకోవాలని, మిగతా అధ్యాయాలను కూడ నేర్చుకోవాలని మొదటి స్థాయి సాధకులను కోరుతూ, వారి నిష్కామ సేవను ఆశిస్తూ, వివేచకులు తమ వివేచనను ముగించి, హరి నామ సంకీర్తన గావించి, ప్రశ్నోత్తరములను చేపట్టినారు.

ప్రశ్న : గీతా ను  చదివినప్పటికి, అంతఃకరణ శుద్ధి లేకుండా ఏదీ సాధ్యం కాదన్నారు. అదెలా ?

జవాబు : మనం మహాకుంభమేళాకు వెళ్లి గంగా స్నానం చేస్తాం, జప ధ్యానాదులు చేస్తాం, పూజలు, ఉపవాసాలు చేస్తాం. కాని అది సరి పోదు. మన భావనలో, వ్యవహారంలో మార్పు రావాలి. ఆ మార్పు లేకుండా భగవానులు ఏమి చేయ లేరు. కామనలు, వాసనలు, అసత్యం, కపటత్వం, కుతంత్రం అంతఃకరణంలో ఉండగా, భగవానులు లభ్యం కారు. ముందుగా మీ సన్నిహితులు, ఆశ్రితులు, సేవకులు, పరివారములోని వారిని ఇష్టపడాలి. అందరిని స్వీకరించ గలగాలి. ఒకరోజు సంత్ ఏకనాథ్ మహారాజ్ నడుస్తూ వెళ్తున్నారు. వారు యథాలాపంగా చేయి విదిలించే సరికి, చెట్టు పైనున్న ఒక పక్షి ఎగిరిపోయింది. తన వల్ల ఆ పక్షికి భయం కలిగిందని, కాబట్టి తన అంతఃకరణ శుద్ధి సంపూర్ణం కాలేదని వారు భావించారు. మనుష్యులే కాదు, ప్రకృతి, పక్షులు కూడ మన వల్ల భయపడకూడదు. మన చుట్టూ ఉన్న వాతావరణం ప్రేమమయం కావాలి.

ప్రశ్న : నాకు రామాయణం చదివే అలవాటుంది. భగవద్గీతా వల్ల అది వెనుక బడిపోయింది. ఎలా ?

జవాబు : రెండు వేరువేరు కాదు. రామాయణం భగవానుల జీవనం. భగవద్గీతా భగవానుల వాణి, మన నిత్య జీవితంలో భగవానులు నిండిపోవాలి.

ప్రశ్న : మహాకాశం, మటాకాశం, ఘటాకాశంపై వివరణ ఇవ్వగలరు.

జవాబు: మహాకాశమనగా పరమాత్మ, మటాకాశమనగా బ్రహ్మాండం, ఘటాకాశమనగా శరీరం.

ప్రశ్న : శ్లోకం పాడలేకపోయినా, అర్థం తెలుసుకోవడం మంచిదా ?

జవాబు: శ్లోకం వల్ల రెండు లాభాలు కలుగుతాయి. ఒకటి మంత్ర లాభం, రెండవది అర్థ లాభం. వైఫై టెక్నాలజీ తెలియకపోయినా, పాస్ వర్డ్ తో ఇంటర్నెట్ ప్రయోజనం పొందవచ్చును.  అర్థం తెలియకపోయినా, శుద్ధ ఉచ్చారణ వల్ల మంత్ర లాభం చేకూరుతుంది. అర్థం తెలుసుకోవడం వల్ల, జీవితంలో అన్వయించడం జరుగుతుంది . వివేచనల వల్ల అర్థం తెలుసుకుని, అన్వయించుకోవచ్చును

ప్రశ్న : జీవితంలో గురువు అవసరమా ?

జవాబు: తప్పకుండా. ఫిజిక్స్, కెమిస్ట్రీ, బయాలజి, జియాలజీ, ఆర్ట్స్, ఇంజనీరింగ్, మెడిసిన్, అకౌంటెన్సీ మొ॥న ఏ శాస్త్రమైనా గురువు ద్వారానే నేర్చుకుంటాం. యూట్యూబ్ ద్వారా నేర్చుకోము కదా ! చిన్న చిన్న అంశాలైన డ్రైవింగ్ నేర్చుకోవడానికి కూడ గురువు కావాలి. బ్రహ్మ విద్య గురువు లేకుండా ఎలా సాధ్యం ? నాలుగు పద్ధతుల ద్వారా గురువుని ఎంపిక చేసుకోవాలి. ఒకటి, తమను స్వయంభుగా ప్రకటించుకునే గురువులకు దూరంగా ఉండాలి. రెండు, వారు గురు పరంపర నుండి వచ్చిన వారై ఉండాలి. మూడు, వారు శాస్త్రాలను అనుసరించే వారై ఉండాలి. నాలుగు, స్వీయ పూజ కాకుండా, భగవానుల సేవను ప్రోత్సహించాలి..గురువులు ఈ దేశంలో కోకొల్లలు. కాని సద్గుగురులు కొంతమందే. 

ప్రశ్న : ధ్యానం ఎలా చేయాలి ?

జవాబు:  భగవానుల స్వరూప ధ్యానం, నామ ధ్యానం, గుణముల యొక్క ధ్యానం, ధామం యొక్క ధ్యానం చేయవచ్చును. ఇవి పూర్ణత్వాన్ని కలుగజేస్తాయి.

ప్రశ్న: నా మనస్సు సందేహంలో పడింది. నేను భయభీతులతో గడుపుతున్నాను. తెలిసీతెలియక నేను ఒక చెడు కర్మను చేశాను. నేను ఇంటర్వ్యూ బోర్డులో సభ్యులుగా ఉండి, బుద్ధి వక్రీకరించి ఒకరి నుండి డబ్బులు తీసుకున్నాను. తిరిగి ధార్మిక కార్యాలలో ఎంత వెచ్చించినా మనస్సు నుండి అపరాధ భావన తొలగడం లేదు. దీనికి పరిష్కారం ఉందా? దండన లభిస్తుందా ? ప్రాయశ్చిత్తం ఏమిటి ? ఇది సంతానానికి శాపం అవుతుందా ?

జవాబు: పాపం జరిగింది. దానిని మరిచిపోవాలి.  చింతించడం వల్ల మనస్సుకు దుఃఖం కలుగుతుంది. మీ మనస్సులో పశ్చాత్తాప భావన కలగడం, మీ సత్కర్మల ఫలం లేదా మీ పూర్వజుల పుణ్య కర్మల ఫలం కావచ్చును. మిక్కిలి దురాచారుడైనను అనన్య భక్తితో తనను ఆరాధిస్తే, అతడు సత్పురుషుడు గానే భావించ బడుతాడని, అతడిని నిశ్చయ బుద్ధితో, పరమాత్మ సేవకై అంకితమైన వాడిగా భావించవచ్చునని భగవానులు దయతో తెలిపారు (భ.గీ.9-30). తప్పు చేయడం తప్పు కాదు, ఆ తప్పును సరిదిద్దుకోకపోవడం తప్పు. పొందిన ధనాన్ని దానం చేయడం మంచిది. భవిష్యత్తులో పునరావృతం కాకుండా చూసుకోవాలి. భగవద్గీతాను త్రికరణ శుద్ధితో చదివే వారిని భగవానులు ఉద్ధరిస్తారు.

ప్రశ్న :  పూజల ద్వారా చాలా అనుభవాలు పొందాను. ప్రస్తుతం గీతా పఠనం చేస్తున్నాను. తిరిగి అలాంటి దర్శనాలు కలుగుతాయా ?

జవాబు : అనుభూతులు రెండు రకాలు. ఒకటి పుస్తకాల్లో చదివి, వినడం వల్ల మనస్సు కల్పన చేస్తుంది. రెండవది నిష్కామ భావనతో, నిష్టతో చేసిన ధ్యానం వల్ల, ఇలాంటి భావనలు కలగవచ్చును. ఈ అనుభూతులలో చిక్కకుండా ఉండడం ఉత్తమ స్థితి. అనుభవాల కోసం ఆరాటపడడం నిమ్న స్థితిని సూచిస్తుంది. అనుభూతులు రజోగుణ ప్రవృత్తికి మూలమౌతాయి, మాయతో మనల్ని బంధిస్తాయి. సిద్ధులకు దూరంగా ఉండాలి.

సమస్త సందేహాలను నివృత్తి చేసిన వివేచకులకు మరియు గీతా పరివార్ సాంకేతిక బృందానికి ధన్యవాదాలు తెలిపిన తర్వాత, హనుమాన్ చాలీసా పఠనానంతరం సత్రం ముగిసింది.